فهرست مطالب
کاهش قدرت خرید در ایران به مرحلهای رسیده که حتی پسانداز کردن پول برای بسیاری از خانوارها دیگر به معنای حفظ دارایی نیست. با استناد به اظهارات علی دادپی، اقتصاددان، نوشت سرعت کاهش ارزش پول ملی باعث شده برخی شهروندان به خرید کالاهای ضروری بهعنوان راهی برای حفظ ارزش درآمد خود نگاه کنند؛ وضعیتی که فشار اقتصادی بر خانوارهای ایرانی را عمیقتر کرده است.
کاهش قدرت خرید در ایران و سقوط ارزش تومان
دادپی در پادکست انگلیسی «چشمانداز ایران» گفت برای یک شهروند معمولی، تفاوت میان امروز و فردا میتواند به اندازهای باشد که کالایی که امروز توان خرید آن را دارد، تنها ۲۴ ساعت بعد برایش دستنیافتنی شود.
قیمت هر تخممرغ به حدود ۲۵ هزار تومان رسیده است. اما مسئله اصلی قیمت این کالا نیست؛ مسئله سرعتی است که ارزش پول ملی و توان خرید خانوارها کاهش پیدا میکند.
دادپی متوسط درآمد ماهانه را کمتر از ۲۰۰ دلار برآورد کرده و گفته است مسکن سهم فزایندهای از درآمد خانوارها را مصرف میکند. در چنین شرایطی، گوشت و دیگر منابع پروتئینی از سبد غذایی بخشی از خانوادهها حذف شده و حتی کالاهایی که پیشتر برای اقشار بسیار کمدرآمد بود، به انتخاب برخی خانوارهای معمولی تبدیل شده است.
طبقه متوسط و کاهش قدرت خرید در ایران
بحران تنها به کاهش مصرف محدود نمانده است. گزارش ایراناینترنشنال نشان میدهد پسانداز در اقتصاد ایران بیش از آنکه به معنای ایجاد ثروت باشد، به تلاشی برای حفظ قدرت خرید تبدیل شده است.
بخشی از شهروندان برای جلوگیری از کاهش ارزش دارایی خود به طلا و ارز خارجی روی آوردهاند. اما برای خانواری که درآمد محدودی دارد، چنین گزینههایی نیز همیشه در دسترس نیستند.
در نتیجه، تصمیمهای اقتصادی خانوادهها کوتاهتر شده است؛ به جای برنامهریزی برای سال آینده، بسیاری ناچارند هزینههای چند هفته آینده را محاسبه کنند.
این همان نقطهای است که کاهش قدرت خرید در ایران از یک شاخص اقتصادی فراتر میرود و به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود. کاهش مصرف مواد غذایی، دشوار شدن دسترسی به درمان و دارو و افزایش سهم مسکن از درآمد، مستقیماً کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار میدهد.
بحران اقتصادی چگونه به نارضایتی اجتماعی تبدیل میشود؟
فشار اقتصادی در ایران همزمان با کاهش کیفیت خدمات عمومی، بیکاری و افزایش هزینههای زندگی، پیامد سیاسی نیز پیدا کرده است.
غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، از برخورد شدیدتر با اعتراضهای احتمالی سخن گفته و به نگرانی مقامهای حکومتی درباره عواملی مانند بنزین، بیکاری و مشکلات معیشتی اشاره شده است.
با این حال، تحلیلگران هشدار میدهند که بحران اقتصادی بهتنهایی الزاماً به فروپاشی سیاسی منجر نمیشود. حکومتهایی که ابزارهای گسترده برای کنترل اعتراضات در اختیار دارند، ممکن است بتوانند فشار اجتماعی ناشی از فقر و تورم را برای مدت طولانیتری مدیریت کنند.
براى اطلاعات بيشتر :
تعطیلی ادارات بوشهر؛ گرما و بحران انرژی بهانهای تازه
پول بیشتر، غذای بیشتر تولید نمیکند
یکی از مشکلات اساسی اقتصاد ایران این است که افزایش حجم پول الزاماً به معنای افزایش کالا و خدمات نیست.
دادپی در توضیح این مسئله تاکید کرده است که اگر مواد غذایی، دارو، سوخت و دیگر کالاهای ضروری به اندازه کافی وجود نداشته باشد، تزریق پول نمیتواند مشکل اصلی را حل کند.
کاهش قدرت خرید در ایران در بازار بنزین نیز خود را نشان داده است؛ ایران با وجود برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز، با مشکلاتی مانند مصرف بالا، قاچاق سوخت، خودروهای کمبازده و کسری بنزین مواجه است.
آیندهای که از سبد خرید حذف میشود
بحران زمانی عمیقتر میشود که خانوادهها دیگر نتوانند برای آینده برنامهریزی کنند. وقتی درآمد تنها برای تامین نیازهای فوری کافی باشد، پسانداز، سرمایهگذاری، آموزش و حتی درمان به گزینههایی دشوار تبدیل میشوند.
کاهش قدرت خرید در ایران در چنین شرایطی فقط به معنای گران شدن کالاها نیست؛ بلکه نشانه فرسایش تدریجی امنیت اقتصادی خانوارهاست.
اگر این روند ادامه پیدا کند، مسئله اصلی دیگر این نخواهد بود که مردم چه میزان پول در اختیار دارند، بلکه این خواهد بود که با درآمد خود چه مقدار کالا و خدمات میتوانند خریداری کنند.
