فهرست مطالب
نرخ ارز دارو در ایران به یکی از خطرناکترین بحرانهای معیشتی کشور تبدیل شده است. در شرایطی که تورم افسارگسیخته، سقوط ارزش ریال و فشارهای اقتصادی بیسابقه زندگی مردم را تحت تأثیر قرار داده، ابهام دولت درباره سیاستهای حمایتی دارو مستقیماً جان بیماران را هدف گرفته است.
براى اطلاعات بيشتر :
تشدید بحران اقتصادی در ایران و عمق بحران ساختاری
دیگر بحث صرفاً اقتصادی نیست؛ مسئله، مرگ و زندگی است.
نرخ ارز دارو در ایران چیست و چرا حیاتی است؟
واردات دارو و مواد اولیه دارویی در ایران وابسته به تخصیص ارز دولتی است. سالها دولت برای کنترل قیمتها، ارز ترجیحی برای دارو اختصاص میداد. اما اکنون نشانههایی از حذف یا کاهش این حمایت دیده میشود.
اهمیت نرخ ارز دارو در ایران در این است که هر تغییر در آن مستقیماً بر موارد زیر اثر میگذارد:
- قیمت دارو در داروخانهها
- هزینه درمان بیماران
- توان شرکتهای واردکننده
- ثبات زنجیره تأمین
هر اختلال در این چرخه، به معنای بحران ملی در حوزه سلامت است.
ابهام دولتی یا مقدمهای برای حذف حمایت؟
در حالی که مقامات رسمی هرگونه تغییر جدی در نرخ ارز دارو در ایران را انکار میکنند، شواهد میدانی از افزایش قیمت برخی داروها و تأخیر در واردات حکایت دارد.
این تناقض میان گفتار رسمی و واقعیت بازار پرسشهای جدی ایجاد میکند:
- آیا حذف ارز ترجیحی بهصورت تدریجی و غیرشفاف در حال اجراست؟
- آیا ذخایر ارزی کشور کاهش یافته است؟
- آیا سلامت مردم قربانی مدیریت ناکارآمد اقتصادی شده است؟
نبود شفافیت، اعتماد عمومی را بیش از پیش فرسوده کرده است.
پیامدهای بحران برای بیماران؛ رنجی که هر روز تکرار میشود
هرگونه تغییر در نرخ ارز دارو در ایران به معنای افزایش مستقیم هزینه داروهای حیاتی است. بیماران مبتلا به سرطان، تالاسمی، بیماریهای قلبی، دیابت و بیماریهای نادر بیشترین آسیب را میبینند.
گزارشها نشان میدهد:
- کمبود برخی داروهای وارداتی
- تأخیر در توزیع
- افزایش قابل توجه قیمتها
- کاهش اثربخشی پوشش بیمهای
در اقتصادی که خانوارها زیر بار تورم خرد شدهاند، بسیاری از بیماران ناچارند بین درمان و سایر هزینههای زندگی یکی را انتخاب کنند.
بُعد اقتصادی؛ بخشی از یک فروپاشی گستردهتر
بحران نرخ ارز دارو در ایران جدا از وضعیت کلی اقتصاد کشور نیست. تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی و سوءمدیریت منابع، فشار سنگینی بر بودجه عمومی وارد کرده است.
بهجای اصلاحات ساختاری، کاهش حمایت از بخشهای حساس مانند دارو به راهکاری کوتاهمدت برای جبران کسری بودجه تبدیل شده است؛ راهکاری که هزینه آن را بیماران با جان خود میپردازند.
بودجه حمایت از دارو کجا هزینه میشود؟
با وجود اعلام تخصیص منابع برای حمایت از دارو در لایحه بودجه، هنوز مشخص نیست:
- سازوکار توزیع این منابع چگونه است
- چه نهادی بر اجرای آن نظارت میکند
- چگونه از فساد و رانت جلوگیری خواهد شد
بحران نرخ ارز دارو در ایران تنها یک مسئله مالی نیست؛ بلکه نشانهای از بحران حکمرانی و نبود پاسخگویی است.
در صورت حذف کامل ارز ترجیحی چه خواهد شد؟
اگر حمایت ارزی دارو بهطور کامل حذف شود، پیامدهای احتمالی شامل موارد زیر خواهد بود:
- افزایش شدید قیمت دارو
- فشار مضاعف بر بیمههای درمانی
- گسترش بازار سیاه دارو
- افزایش قاچاق
- رشد آمار مرگومیر ناشی از قطع درمان
- هر تصمیم غیرشفاف درباره نرخ ارز دارو در ایران میتواند به یک بحران انسانی گسترده منجر شود
سلامت مردم، اولویت یا ابزار مالی؟
بحران نرخ ارز دارو در ایران نشان میدهد که سلامت شهروندان در اولویت سیاستگذاری قرار ندارد. در هر نظام مسئول، دارو خط قرمز است. اما در شرایط کنونی، بهنظر میرسد جان بیماران به متغیری در معادلات بودجهای تبدیل شده است.
راهحل روشن است:
- شفافیت کامل در سیاستهای ارزی دارو
- تضمین ثبات قیمتها
- نظارت مستقل
- حمایت واقعی از اقشار آسیبپذیر
زیرا بحران فقط اقتصاد نیست؛ مسئله، کرامت انسانی و حق دسترسی به درمان است.
