فهرست مطالب
نفتریزی در جزیره خارک این بار با روایتی تازه از پشت تریبون رسمی بیرون آمد. نماینده بوشهر در مجلس اعلام کرد که لکههای مشاهدهشده در اطراف جزیره خارک ربطی به سرریز شدن مخازن نفتی ایران ندارد، بلکه ناشی از روغن و پسماند آب توازن نفتکشهای اروپایی است که به دریا تخلیه شدهاند. تابناک این ادعا را در اردیبهشت ۱۴۰۵ منتشر کرد؛ درست در زمانی که تصاویر ماهوارهای شرکت پلنتلبز لکههای گستردهای را در اطراف این جزیره نشان میداد و فشار بینالمللی بر پایانه نفتی ایران به اوج خود رسیده بود.
خارک؛ قلبی که باید بتپد
جزیره خارک بیش از ۶۰ سال است که شریان اصلی اقتصاد ایران محسوب میشود. این جزیره نقش کلیدی در صادرات نفت ایران دارد و بخش عمده نفتی که از آن بارگیری میشود از طریق تنگه هرمز به چین ارسال میشود. در این جزیره بیش از ۵۰ مخزن نفت وجود دارد و ظرفیت ذخیرهسازی آنها حدود ۳۰ تا ۳۴ میلیون بشکه برآورد میشود.
براى اطلاعات بيشتر :
شکست ایران در مديريت بحرانهای فناوری
این ارقام، خارک را نه فقط یک جزیره، بلکه یک سلاح اقتصادی میسازند؛ سلاحی که هر اختلال در آن بلافاصله در بازارهای جهانی انرژی بازتاب مییابد. همین است که هر خبری از نفتریزی در جزیره خارک بازارها را تکان میدهد و دولت را وادار به واکنش فوری میکند
«اروپاییها مقصرند»؛ روایت آشنا
نفتریزی در جزیره خارک اولین بار نیست که با انگشت اتهام به سمت بیرون توضیح داده میشود. این الگوی روایی در ایران سابقه دارد: هر بحران زیستمحیطی یا فنی، مقصری خارجی مییابد.
اما این بار زمینه متفاوت است. حدود ۲۰ درصد از تجارت نفت جهان از تنگه هرمز میگذرد و هرگونه اختلال در خارک میتواند پیامدهای جدی برای بازارهای جهانی انرژی داشته باشد. در این فضا، هر اظهارنظر درباره خارک دیگر یک بیانیه داخلی نیست؛ یک پیام به بازارهای جهانی است.
ادعای «پسماند اروپایی» اگر صحت داشته باشد، پرسشی جدی را پیش میکشد: چرا ایران تاکنون اقدام حقوقی یا دیپلماتیک علیه این نفتکشها نکرده؟ تخلیه آب توازن آلوده به روغن در آبهای ساحلی، نقض صریح کنوانسیون مارپول است و ایران میتواند از مجاری بینالمللی پیگیری کند.
محیط زیست خلیج فارس؛ قربانی پنهان
فارغ از اینکه منشاء نفتریزی در جزیره خارک داخلی باشد یا خارجی، یک واقعیت تغییر نمیکند: خلیج فارس یکی از آسیبپذیرترین اکوسیستمهای دریایی دنیاست. جزیره خارک به عنوان بزرگترین پایانه نفتی خاورمیانه از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار است و حجم عظیمی از فعالیتهای صنعتی در آن جریان دارد، به گونهای که توسعه پایدار از اولویتهای بالای برنامهریزی جزیره شمرده میشود.
این اولویت رسمی است. اما واقعیت میدانی چیست؟ دههها فعالیت نفتی فشرده، بدون نظارت زیستمحیطی جدی، خلیج فارس را به یکی از آلودهترین پهنههای دریایی منطقه تبدیل کرده است.
نفتریزی در جزیره خارک یک موضوع زیستمحیطی و اقتصادی جدی است که نه با بیانیه مجلس حل میشود، نه با انتقال مسئولیت به اروپاییها. آنچه این بحران نیاز دارد، انتشار دادههای مستقل از وضعیت آلودگی، پاسخ به تصاویر ماهوارهای موجود و شفافیت درباره وضعیت واقعی مخازن است. کشوری که بیش از ۸۵ درصد درآمد ارزیاش به نفت وابسته است، نمیتواند مدیریت بزرگترین پایانه صادراتیاش را با «مقصر اروپایی» توضیح دهد.
