فهرست مطالب
رئیسجمهور ایران پزشکیان در واکنش به فشارهای آمریکا، ادعای تسلیم بیقیدوشرط را «خوابی» دانست که باید «به گور ببرند». این اظهارات در حالی مطرح شد که منطقه خاورمیانه درگیر تنشهای شدید نظامی است و ایران پس از حملات به کشورهای همسایه، با اعتذار همراه با ادامه برخی عملیات روبهرو شده است.
براى اطلاعات بيشتر:
رویکردهای علیرضا اعرافی و خامنهای: مقایسهای دقیق
زمینه بحران و اظهارات اخیر
طبق گزارشهای متعدد رسانههای بینالمللی و داخلی (از جمله الأهرام و ایران اینترنشنال)، رئیسجمهور ايران پزشکیان در پیامی ویدیویی و اظهارات عمومی در ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ (۷ مارس ۲۰۲۶) به طور مستقیم به درخواست دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پاسخ داد. ترامپ پیشتر در پلتفرم Truth Social نوشته بود: «هیچ توافقی با ایران جز تسلیم بیقیدوشرط وجود نخواهد داشت». رئیسجمهور ايران پزشکیان این درخواست را رد کرد و گفت: «خواب تسلیم بدون قید و شرط ما را به گور میبرند».
این موضعگیری در روز هشتم درگیریهای گسترده رخ داد؛ زمانی که حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به مراکز ایران شدت گرفته و ایران نیز پاسخهایی به کشورهای منطقه داده بود.
اعتذار از همسایگان و تغییر تاکتیکی موقت
رئیسجمهور ايران پزشکیان در همان سخنرانی از کشورهای همسایهای که هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفته بودند (از جمله امارات، قطر و آذربایجان) عذرخواهی کرد. او توضیح داد که نیروهای مسلح در غیاب فرماندهی متمرکز «آتش به اختیار» عمل کردهاند. شورای موقت رهبری تصمیم گرفته که از این پس حملات به همسایگان متوقف شود مگر اینکه حملهای از خاک آنها علیه ایران آغاز گردد.
این تغییر ظاهری، در حالی اعلام شد که گزارشهای استخباراتی غربی از ادامه فعالیتهای موشکی بالستیک و پهپادی ایران خبر میدهند.
وضعیت اقتصادی فاجعهبار زیر سایه جنگ
اقتصاد ایران پیش از این بحران نیز در وضعیت بحرانی بود. بر اساس دادههای بانک جهانی و منابع مستقل، نرخ تورم سالانه از ۳۵ درصد فراتر رفته و ارزش ریال بیش از ۴۵ درصد در دو سال اخیر سقوط کرده است. صادرات نفت به زیر ۲٫۵ میلیون بشکه در روز رسیده (در مقایسه با بیش از ۴ میلیون بشکه پیش از ۲۰۱۸). جنگ فعلی این ارقام را وخیمتر کرده و تحریمهای جدید، دسترسی به منابع ارزی را تقریباً قطع کرده است.
حتی پیش از درگیریها، حدود ۶۰ درصد اقتصاد در کنترل مستقیم یا غیرمستقیم سپاه پاسداران بود؛ وضعیتی که فساد و ناکارآمدی را تشدید کرده است.
افزایش سرکوب داخلی در بحبوحه بحران
از زمان روی کار آمدن رئیسجمهور ايران پزشکیان در ۱۴۰۳، انتظار میرفت رویکردی معتدلتر اتخاذ شود، اما آمارها خلاف آن را نشان میدهند. سازمان عفو بینالملل گزارش داده که تنها در سال ۱۴۰۴ بیش از ۷۰۰ اعدام ثبت شده است. اعتراضات پس از مرگ مهسا امینی همچنان سرکوب میشود و هزاران نفر در زندان به سر میبرند. رئیسجمهور ايران پزشکیان این اقدامات را تحت عنوان «امنیت ملی» توجیه کرده است.
پیامدهای ادامه تقابل با غرب
ادامه این رویارویی، ایران را به انزوای عمیقتری کشانده است. حمایت مالی سالانه از گروههایی مانند حوثیها، حزبالله و شبهنظامیان عراقی به میلیاردها دلار میرسد؛ در حالی که میلیونها ایرانی زیر خط فقر زندگی میکنند. تهدیدهای اخیر بریتانیا و برخی کشورهای اروپایی برای پیوستن به عملیات نظامی احتمالی علیه تأسیسات ایران، نشاندهنده تشدید فشار بینالمللی است.
تسلیم واقعی یا تغییر بنیادین؟
رئیسجمهور ايران پزشکیان با رد تسلیم بیقیدوشرط، در واقع سیاست رسمی نظام را تکرار میکند؛ سیاستی که هزینههای سنگینی برای مردم ایران داشته است. اما واقعیت این است که تسلیم واقعی، تسلیم مردم ایران در برابر نظامی است که منابع کشور را در ماجراجوییهای منطقهای هدر میدهد. صدای مخالفان داخل ایران که خواستار تغییر ریشهای هستند، بیش از همیشه باید شنیده شود. ادامه این مسیر تنها به فروپاشی اقتصادی و اجتماعی بیشتر منجر خواهد شد.
