فهرست مطالب
بر اساس دادههای منتشرشده در مطالعات اپیدمیولوژیک و گزارشهای سازمان جهانی بهداشت، نرخ بیماریهای واگیردار در جنوب ایران همچنان یکی از چالشهای مهم نظام سلامت به شمار میرود. استانهایی مانند هرمزگان و سیستانوبلوچستان در سالهای اخیر با موارد قابل توجهی از سرخک و تب دنگی مواجه بودهاند؛ روندی که نشان میدهد زیرساختهای پیشگیری و پوشش واکسیناسیون با شکافهایی روبهرو است.
براى اطلاعات بيشتر :
نرخ ابتلا به سرطان کلیه در ایران: آمار نگرانکننده
توزیع اپیدمیولوژیک بیماریهای واگیردار در جنوب ایران
طبق یک مطالعه منتشرشده درباره استان هرمزگان در فاصله سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹، از مجموع ۱٬۲۹۱ مورد مشکوک به سرخک، ۱۵۱ مورد به صورت آزمایشگاهی تأیید شد. بالاترین میزان بروز سالانه در سال ۲۰۱۵ با نرخ ۱۸.۸ درصد ثبت شد و سپس روندی کاهشی و نوسانی را تجربه کرد تا اینکه در سال ۲۰۱۹ تقریباً به صفر رسید. با این حال، نکته قابل توجه آن است که حدود ۶۸.۲ درصد مبتلایان تأییدشده سابقه واکسیناسیون نداشتند.
در حوزه بیماریهای منتقله از طریق پشه، گزارشهای سال ۲۰۲۴ نشان میدهد بیش از ۱٬۰۵۷ مورد تب دنگی در کشور ثبت شده که حدود ۳.۲ درصد آن مربوط به استان هرمزگان بوده است. همچنین ۱۲ مورد انتقال محلی تب دنگی در بندرلنگه تأیید شد؛ موضوعی که برای نخستین بار نشاندهنده استقرار پشههای ناقل مانند Aedes aegypti در جنوب ایران است.
عوامل مؤثر بر افزایش نرخ بیماریهای واگیردار در جنوب ایران
چند عامل در افزایش نرخ بیماریهای واگیردار در جنوب ایران نقش دارند:
- شرایط آبوهوایی گرم و مرطوب که محیطی مناسب برای تکثیر پشههای ناقل فراهم میکند.
- ضعف پوشش واکسیناسیون در برخی مناطق روستایی و حاشیهای.
- تردد مرزی و سفرهای منطقهای که انتقال موارد وارداتی را تسهیل میکند.
متوسط سن مبتلایان به سرخک در مطالعه هرمزگان حدود ۱۶.۸ سال گزارش شده که نشان میدهد نوجوانان و جوانان در معرض خطر بیشتری قرار داشتهاند. این دادهها بیانگر شکافهای ایمنی جمعی در برخی گروههای سنی است.
پیامدهای بهداشتی و ضرورت اصلاح سیاستها
افزایش نرخ بیماریهای واگیردار در جنوب ایران صرفاً یک مسئله پزشکی نیست، بلکه بازتابی از ناکارآمدی در مدیریت پیشگیری، آموزش عمومی و توزیع عادلانه خدمات سلامت است.
در شرایطی که میلیاردها تومان بودجه سالانه به بخشهای مختلف تخصیص مییابد، سهم زیرساختهای بهداشت عمومی در مناطق محروم جنوب همچنان محل سؤال است.
کارشناسان معتقدند برای مهار روند فعلی باید سه اقدام کلیدی انجام شود:
۱. تقویت برنامههای واکسیناسیون فراگیر بهویژه در مناطق روستایی؛
۲. ارتقای نظام پایش و گزارشدهی اپیدمیولوژیک؛
۳. افزایش آگاهی عمومی درباره پیشگیری از بیماریهای منتقله از طریق آب و حشرات.
در مجموع، آمارها نشان میدهد اگرچه در برخی سالها کاهش نسبی موارد مشاهده شده، اما نرخ بیماریهای واگیردار در جنوب ایران همچنان نیازمند توجه جدی و اصلاحات ساختاری در سیاستهای سلامت عمومی است؛ اصلاحاتی که بدون شفافیت آماری و پاسخگویی مدیریتی، تحقق نخواهد یافت.
