فهرست مطالب
بر اساس گزارشهای سازمانهای حقوق بشری معتبر و آمارهای انتشار یافته در سالهای اخیر، اجرای حکم اعدام علیه کودکان و نوجوانانی که در زمان ارتکاب جرم زیر ۱۸ سال بودهاند، یکی از برجستهترین و وحشتناکترین موارد نقض حقوق بشر در ایران به شمار میرود.
اعدام كودكان در ایران علیرغم تعهدات بینالمللی و کنوانسیون حقوق کودک، همچنان ادامه دارد و آمارها نشان میدهند که این پدیده نه تنها محدود به گذشته نیست بلکه در سالهای اخیر نیز تکرار شده و نگرانی گستردهای در سطح جهانی ایجاد کرده است.
براى اطلاعات بيشتر :
نرخ جرایم کودکان در ایران؛ یک بحران عمیق حقوقی و اجتماعی
آمارهای رسمی در ايران
آمارهای رسمی ایران در خصوص اعدام كودكان در ایران هرگز به صورت شفاف منتشر نمیشود، اما بر اساس گزارشات سازمانهای مستقل مانند ایران هیومن رایتس و هنگو، وضعیت بهگونهای تکاندهنده است. طبق این گزارشها، در سال ۲۰۲۴ حداقل پنج نوجوان که در زمان ارتکاب جرم زیر ۱۸ سال بودند در زندانهای مختلف کشور اعدام شدهاند. این افراد در شهرهایی چون میاندوآب، شیراز، کرمانشاه، زاهدان و یزد به دار آویخته شدهاند؛ با این وجود نام چند نفر از این قربانیان به صورت عمومی ثبت شده است.
اينجا :
نقض حقوق بشر در جهان؛ از زندانهای پنهان تا دولتها
از سال ۲۰۱۰ تا امروز
آمار رسمیتر از گزارش سال ۲۰۲۲ نشان میدهد که دستکم سه نوجوان دیگر نیز در همان سال به اعدام محکوم و اجرا شدهاند، و بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۲، حداقل ۶۸ مورد اعدام نوجوانان گزارش شده است. سازمانها همچنین برآورد میکنند که در زندانهای ایران دستکم ۸۵ نوجوان دیگر در صف اجرای حکم اعدام هستند، هرچند به دلیل عدم شفافیت قضایی این رقم میتواند بسیار بالاتر باشد.
کشورهایی که قوانین مشابهی را اعمال میکنند
این آمار و ارقام زمانی بیشتر تکاندهنده میشود که بدانیم ایران یکی از معدود کشورهایی است که همچنان به اجرای مجازات اعدام علیه کسانی ادامه میدهد که مجرم شناخته شدهاند ولی در زمان ارتکاب جرم زیر سن قانونی بودهاند. چنین رویهای آشکارا در تضاد با مفاد کنوانسیون حقوق کودک و سایر قوانین بینالمللی است که ایران به آنها پیوسته یا امضا کرده است؛ قوانینی که به صراحت اجرای اعدام علیه افراد زیر ۱۸ سال را ممنوع میداند.
نکات مهم براى اعدام كودكان در ايران
نکته مهم در بحث اعدام كوكان در ایران این است که بسیاری از نوجوانانی که به مرگ محکوم شدهاند، در سنین ۱۵ تا ۱۷ سالگی مرتکب جرم شناخته شدهاند، و اغلب این احکام پس از روندهای قضایی ناعادلانه و بدون دسترسی کامل به وکیل یا فرصت دفاع کافی صادر شدهاند. گزارشهای سالهای گذشته نیز حاکی از آن است که بین ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ بیش از ۷۳ نفر از اطفال و نوجوانان در ایران اعدام شدهاند؛ هرچند رقم واقعی احتمالاً بسیار بیشتر بوده است
باید توجه داشت که در برخی از موارد، نوجوانان مدتی در زندان تا رسیدن به سن ۱۸ سالگی نگه داشته شدهاند تا بعداً حکم اعدام علیه آنان اجرا شود؛ این رویکرد در ظاهر قانونی جلوه میکند، اما در واقع همان نقض فاحش روح و متن تعهدات بینالمللی در قبال حقوق کودکان است.
فعالان حقوق بشر در ايران
در کنار این آمار، فعالان حقوق بشر بارها نسبت به خطر افزایش شمار نوجوانان محکوم به اعدام هشدار دادهاند. هر چند بعضی تغییرات جزئی در قانون مجازات اسلامی صورت گرفته است، اما خلأهای قانونی و تفسیر قضایی به نحوی است که هنوز امکان صدور حکم اعدام برای کسانی که در زمان ارتکاب جرم زیر سن قانونی بودهاند، وجود دارد.
پیامدهای اعدام كودكان در ایران فراتر از آمار و ارقام است: این پدیده نشاندهنده بحران ساختاری در نظام قضایی کشور است که تا حد زیادی از پاسخگویی و شفافیت دور مانده و بار دیگر نقض حقوق کودکان و نوجوانان را به معرض جهانیان گذاشته است. در سطح بینالمللی، فشارها بر ایران برای توقف کامل اجرای حکم اعدام علیه اطفال و اصلاح قوانین ادامه دارد، اما هنوز تغییرات اساسی مشاهده نمیشود.
در نتیجه، اعدام كودكان در ایران نه تنها یک مورد نقض حقوق فردی است، بلکه نمادی از چالشهای عمیقتر در ساختارهای حقوقی، سیاسی و اجتماعی کشور است که ادامه آن نه تنها با قوانین بینالمللی در تضاد است، بلکه آبروی انسانی و ارزشهای اجتماعی را نیز زیر سؤال میبرد.
