فهرست مطالب
اعتراضات معیشتی در ایران بار دیگر در مرداد ۱۴۰۵ به یکی از مهمترین نشانههای فشار اقتصادی بر جامعه تبدیل شده است؛ از پرستاران و کارکنان بیمارستانها تا کارگران و دیگر گروههای شغلی، مطالبات درباره حقوق معوقه، دستمزد پایین، اضافهکاری و شرایط نامناسب کاری تکرار میشود. گزارشهای منتشرشده در روزهای اخیر نشان میدهد این اعتراضات دیگر محدود به یک بخش اقتصادی نیست.
اعتراض پرستاران؛ بحران از بیمارستان شروع شد
یکی از نمونههای قابل توجه اعتراضات معیشتی در ایران، اعتراض کارکنان پزشکی است. در ۱۱ اوت ۲۰۲۶، پرستاران و کارکنان پزشکی بیمارستان حکیم نیشابور در اعتراض به پرداخت نشدن کارانه، کمبود نیرو و تجهیزات، اضافهکاری اجباری و تبعیض در پرداختها تجمع کردند.
در تهران نیز گزارشهایی درباره اعتصاب پرستاران بیمارستان فیاضبخش از ۳۰ ژوئیه منتشر شده است؛ مطالبات مطرحشده شامل دستمزد پایین، فشار کاری و کمبود نیروی انسانی بوده است.
این اتفاق اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وقتی کارکنان بخش سلامت، که مستقیماً با زندگی مردم سروکار دارند، درباره دستمزد و شرایط کاری اعتراض میکنند، مسئله دیگر صرفاً یک اختلاف اداری نیست و به تصویری از وضعیت عمومی بازار کار تبدیل میشود.
تورم؛ عددی که مستقیماً وارد سفره مردم شد
فشار معیشتی در ایران در شرایطی افزایش یافته که صندوق بینالمللی پول برای سال ۲۰۲۶ نرخ رشد واقعی تولید ناخالص داخلی ایران را منفی ۵.۴ درصد و تورم مصرفکننده را ۶۸.۹ درصد پیشبینی کرده است. جمعیت ایران نیز در برآورد این نهاد حدود ۸۷.۹ میلیون نفر اعلام شده است.
چنین ارقامی توضیح میدهد چرا مسئله دستمزد برای میلیونها خانوار به یک موضوع حیاتی تبدیل شده است. افزایش حقوق زمانی میتواند قدرت خرید را حفظ کند که از افزایش قیمتها عقب نماند؛ در غیر این صورت، افزایش اسمی درآمد الزاماً به معنای بهبود واقعی زندگی نیست.
از پرستاران تا کارگران و اعتراضات معیشتی در ایران
در روزهای اخیر گزارشهایی از اعتراض کارگران به تأخیر حقوق، اخراج و مشکلات شغلی نیز منتشر شده است. این مطالبات، در کنار اعتراض کارکنان پزشکی، نشان میدهد که اعتراضات معیشتی در ایران را نمیتوان تنها به یک گروه یا یک شهر نسبت داد.
نقطه مشترک بسیاری از این اعتراضات، فاصله میان درآمد و هزینه زندگی است؛ مسئلهای که در صورت ادامه تورم بالا میتواند فشار بیشتری بر خانوارهای حقوقبگیر وارد کند.
براى اطلاعات بيشتر :
قیمت طلا امروز؛ پناه مردم در برابر سقوط ارزش ریال
هزینههای نظامی و سؤال درباره اولویتهای بودجه
یکی از بحثهای مهم در فضای سیاسی ایران، مقایسه هزینههای نظامی با نیازهای اقتصادی و اجتماعی کشور است. طبق دادههای SIPRI، هزینه نظامی ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۷.۴ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال قبل ۵.۶ درصد کاهش واقعی داشته است؛ SIPRI همزمان به تورم سالانه ۴۲ درصدی در محاسبات خود اشاره کرده است.
بنابراین، نسبت دادن تمام مشکلات اقتصادی مستقیماً به سپاه پاسداران نیازمند تفکیک دقیق میان بودجه رسمی، هزینههای خارج از بودجه و سایر عوامل اقتصادی است. با این حال، نقش نهادهای نظامی و امنیتی در ساختار اقتصادی و تصمیمگیری ایران، پرسش درباره اولویتهای بودجهای را به موضوعی جدی تبدیل کرده است
اعتراضات معیشتی در ایران
در نهایت، اعتراضات معیشتی در ایران بیش از آنکه تنها مجموعهای از تجمعات پراکنده باشد، نشانهای از فشار فزاینده بر گروههای حقوقبگیر است.
وقتی پرستار از کارانه پرداختنشده میگوید، کارگر از ماهها تأخیر حقوق شکایت میکند و کارکنان از کاهش قدرت خرید سخن میگویند، پرسش اصلی دیگر فقط میزان افزایش حقوق نیست؛ بلکه این است که چرا درآمد بخش بزرگی از جامعه دیگر با هزینه زندگی همگام نیست.
برای حکومت ایران، چالش اصلی فقط پایان دادن به هر تجمع نیست. چالش بزرگتر، بازگرداندن قدرت خرید، پرداخت منظم دستمزدها و ایجاد اعتماد نسبت به نحوه مدیریت منابع عمومی است. بدون چنین اصلاحاتی، هر اعتراض ممکن است پایان یک بحران به نظر برسد، اما علت اصلی آن همچنان باقی خواهد ماند.
