فهرست مطالب
در سایه تحریمهای بینالمللی و سقوط مداوم ارزش پول ملی، ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران به یکی از حساسترین میدانهای تقابل میان شهروندان و نظام تبدیل شدهاند. در حالی که مردم ایران بهدنبال راهی برای حفظ داراییهای خود در برابر تورم افسارگسیخته هستند، حکومت با نگاهی امنیتی ـ نه اقتصادی ـ این حوزه را سرکوب میکند؛ نگاهی که ریشه در ترس از خروج کنترل مالی از دست دولت دارد.
چرا نظام ارزهای دیجیتال را در ایران ممنوع کرد؟
موضع نظام ایران در قبال ارزهای دیجیتال صرفاً از نگرانیهای اقتصادی ناشی نمیشود، بلکه بازتاب یک هراس سیاسی عمیقتر است.
ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران تهدیدی مستقیم برای انحصار حکومت بر نظام بانکی و جریانهای مالی محسوب میشوند؛ بهویژه در کشوری که کنترل و رصد تراکنشها ابزاری برای سرکوب مخالفان است.
برآوردهای غیررسمی نشان میدهد صدها هزار ایرانی، علیرغم ممنوعیتها، بهصورت غیرقانونی از ارزهای دیجیتال استفاده میکنند؛ عمدتاً برای فرار از:
- سقوط ریال ایران
- مسدودسازی حسابهای بانکی
- محدودیتهای شدید انتقال ارز به خارج
مهمترین ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران
با وجود صدور مجوزهای محدود برای استخراج تحت نظارت دولت، معامله آزاد ارزهای دیجیتال عملاً جرمانگاری شده است. از جمله مهمترین ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بیتکوین (Bitcoin): بهعنوان ابزار ذخیره ارزش و انتقال پول، کاربران آن با اتهام «اخلال در نظام اقتصادی» مواجه میشوند.
- اتریوم (Ethereum): به دلیل ماهیت غیرمتمرکز و پلتفرمهای غیرقابلکنترل آن، در فهرست ممنوعه قرار دارد.
- تتر (USDT): پرکاربردترین ارز دیجیتال در میان ایرانیان بهدلیل وابستگی به دلار؛ و از نگاه حکومت، تهدیدی مستقیم برای بازار ارز.
- بایننسکوین (BNB): بهطور ضمنی ممنوع، بهسبب ارتباط با صرافیهای خارج از کنترل نظام.
این ممنوعیتها نهتنها مانع استفاده نمیشوند، بلکه بازار سیاه ارزهای دیجیتال را گسترش دادهاند؛ بازاری بدون هیچگونه حمایت قانونی.
اقتصاد زیرزمینی؛ سود پنهان سپاه پاسداران
تناقض آشکار در اینجاست که نزدیکترین نهادها به قدرت، بهویژه سپاه پاسداران، از اصلیترین بهرهبرداران ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران هستند.
گزارشهای متعدد حاکی از آن است که:
- پلتفرمهای غیررسمی وابسته به چهرههای بانفوذ فعالیت میکنند
- استخراج غیرقانونی ارز دیجیتال در نیروگاهها و مراکز دولتی انجام میشود
- از ارزهای دیجیتال برای دور زدن تحریمها و فروش پنهانی نفت استفاده میشود
در حالی که یک شهروند عادی بهخاطر داشتن کیف پول دیجیتال بازداشت میشود، شبکههای بزرگ مالی تحت چتر حمایتی قدرت فعالیت میکنند.
اعداد و ارقامی که ابعاد بحران را نشان میدهد
- ارزش معاملات غیررسمی ارزهای دیجیتال در ایران سالانه بیش از ۱۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
- بیش از ۷۰ درصد کاربران با استفاده از VPN و صرافیهای خارجی فعالیت میکنند، با وجود خطرات امنیتی.
- صدها پرونده قضایی و امنیتی علیه معاملهگران با اتهاماتی چون «جاسوسی اقتصادی» و «برهم زدن ثبات کشور» ثبت شده است.
این آمارها بیانگر شکست سیاستهای کنترلی نظام در برابر واقعیت اقتصاد دیجیتال است.
ارزهای دیجیتال؛ شکلی از مقاومت اقتصادی
برای بسیاری از جوانان ایرانی، ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران دیگر صرفاً ابزار سرمایهگذاری نیستند، بلکه به شکل تازهای از مقاومت خاموش تبدیل شدهاند؛ مقاومتی در برابر:
- بانکهای تحت سلطه نهادهای امنیتی
- اقتصادی رانتی و فروپاشیده
- نظامی که فقر را مجازات و فساد را پاداش میدهد
هر کیف پول دیجیتال، نشانهای از فروپاشی اعتماد عمومی به ساختار رسمی اقتصاد است.
براى اطلاعات بيشتر :
بحران اقتصاد ایران چگونه زندگی مردم را نابود کرد؟
فناوری را نمیتوان ممنوع کرد
تداوم جرمانگاری ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران بار دیگر ذهنیت حکومتی را آشکار میکند که حتی از آزادی دیجیتال نیز هراس دارد.
بهجای قانونگذاری شفاف و عقلانی، نظام مسیر سرکوب را برگزیده و یک فرصت اقتصادی را به میدان جدیدی از تقابل با جامعه تبدیل کرده است.
تجربه جهانی نشان میدهد فناوری متوقف نمیشود؛ بلکه از نظامهایی عبور میکند که توان درک آن را ندارند. آنچه امروز در ایران میگذرد، فصلی تازه از تقابل مردم با حاکمیتی است که از جهان مدرن جا مانده است.
