فهرست مطالب
عزاداری ۲۸ صفر در قم امسال بار دیگر در حرم حضرت معصومه(س) برگزار شد؛ مراسمی که خبرگزاری ایرنا، تصاویر آن را روز چهارشنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ منتشر کرد. در این مراسم، هیئتهای عزاداری با برگزاری سینهزنی و زنجیرزنی در حرم حضور یافتند و همزمان رسانههای حکومتی تلاش کردند تصویری گسترده از حضور مذهبی مردم در قم ارائه دهند.
قم؛ شهری که مراسم مذهبی در آن با سیاست گره خورده است
برگزاری عزاداری ۲۸ صفر در قم اتفاق تازهای نیست. این شهر به دلیل جایگاه مذهبی خود، سالهاست یکی از مراکز اصلی مراسم شیعی در ایران محسوب میشود. اما در جمهوری اسلامی، مرز میان یک آیین مذهبی و روایت رسمی حکومت همیشه روشن نیست.
رسانههای دولتی معمولاً چنین مراسمی را با تأکید بر «شکوه حضور مردم» پوشش میدهند؛ روایتی که الزاماً تصویر کاملی از نگاه جامعه به شرایط سیاسی و اقتصادی کشور ارائه نمیکند.
براى اطلاعات بيشتر :
پناهندگی دو ورزشکار ایرانی به استرالیا ۲۰۲۶ خبرساز شد
وقتی مراسم مذهبی به ابزار روایت رسمی تبدیل میشود
ایرنا در گزارشهای خود از مراسم ۲۸ صفر، بر حضور هیئتها و دستههای عزاداری در حرم حضرت معصومه(س) تأکید کرده است. در گزارشهای پیشین این خبرگزاری نیز از حضور گروههای مختلف زبانی و اجتماعی در چنین مراسمی سخن گفته شده است.
اما مسئله برای یک رسانه مستقل میتواند سؤال دیگری باشد: آیا تعداد شرکتکنندگان در یک مراسم مذهبی میتواند معیار سنجش رضایت عمومی از وضعیت کشور باشد؟
پاسخ روشن است؛ این دو موضوع را نباید با یکدیگر یکی دانست. حضور فرد در یک مراسم مذهبی، بهتنهایی نشانه حمایت سیاسی از حکومت نیست.
میراث مذهبی مردم، فراتر از حکومت
بخش مهمی از آیینهای سوگواری قم ریشهای طولانی در فرهنگ اجتماعی این شهر دارد. ایرنا در گزارشی درباره سنتهای عزاداری قم به آیینهایی مانند تعزیه، مشعلگردانی و نخلگردانی اشاره کرده و قدمت برخی از این سنتها را چند قرن دانسته است.
بنابراین، نمیتوان همه این سنتها را محصول ساختار سیاسی امروز ایران دانست. بسیاری از این آیینها پیش از جمهوری اسلامی وجود داشتهاند و برای بخشی از جامعه، بخشی از هویت فرهنگی و خانوادگی محسوب میشوند.
عزاداری ۲۸ صفر در قم
عزاداری ۲۸ صفر در قم را میتوان همزمان از دو زاویه دید: یک آیین مذهبی ریشهدار در جامعه و رویدادی که رسانه رسمی حکومت تلاش میکند آن را در چارچوب روایت سیاسی خود بازنمایی کند.
تفکیک این دو مسئله اهمیت دارد؛ زیرا احترام به باورهای مذهبی مردم با نقد عملکرد حکومت منافاتی ندارد. اتفاقاً رسانهگری حرفهای زمانی معنا پیدا میکند که میان دین، جامعه و قدرت سیاسی مرز روشنی ایجاد کند و حضور مردم در یک مراسم را بهعنوان رأی سیاسی به حکومت تفسیر نکند.
