فهرست مطالب
امتحانات نهایی ۱۴۰۵ در شرایطی برگزار میشوند که هیچ نسلی از دانشآموزان ایرانی پیش از این تجربه نکرده نه در سالهای جنگ هشتساله، نه در دوران کرونا. دانشآموزانی که یک سال تحصیلی را زیر سایه جنگ، قطعی برق، اینترنت محدود و اضطراب موشکی گذراندند، حالا باید پشت میز امتحان بنشینند و ثابت کنند که آموختند. وزارت آموزشوپرورش اعلام کرده امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم به صورت حضوری در محلهای آزمونی که توسط آموزشوپرورش کل استان تعیین میشود برگزار خواهد شد. این خبر را باشگاه خبرنگاران جوان و تعادل در خرداد ۱۴۰۵ منتشر کردند. اما پشت این تصمیم، داستانی است که وزارتخانه دوست ندارد روایتش کند.
چه کسانی امتحان میدهند؟ عدد بزرگی که کسی نگراناش نیست
امتحانات نهایی ۱۴۰۵ برای دو گروه اصلی برگزار میشود:
آزمونهای دروس پایههای یازدهم و دوازدهم روزانه، بزرگسالان، آموزش از راه دور و داوطلبان آزاد و ترمیم معدل رشتههای شاخه نظری دوره دوم متوسطه به صورت نهایی و هماهنگ کشوری برگزار میشود.
اعداد این گروه را ملموس میکنند:
- بیش از ۱.۲ میلیون دانشآموز پایه دوازدهم در سراسر کشور
- حدود ۱.۱ میلیون دانشآموز پایه یازدهم
- نمرات پایه دوازدهم در آزمون سراسری نقش ۵۰ درصدی ایفا میکنند یعنی این امتحانها نیمی از آینده تحصیلی این جوانان را تعیین میکنند
۲.۳ میلیون جوان که آیندهشان به چند روز امتحان بستگی دارد در سالی که جنگ، یک ترم آموزشی را به هم ریخت.
براى اطلاعات بيشتر :
کرسیهای دبیری مجلس: رقابتی که مردم در آن نیستند
سال تحصیلی که جنگ آن را دزدید
امتحانات نهایی ۱۴۰۵ در پایان سال تحصیلیای برگزار میشود که وزارت آموزشوپرورش بهصورت روزانه جلسات تخصصی برای بررسی سناریوهای مختلف مرتبط با استمرار آموزش و نحوه برگزاری امتحانات در شرایط پیشرو داشته است.
این جمله را ترجمه کنیم: «جلسات روزانه برای شرایط پیشرو» یعنی حتی خود وزارتخانه نمیدانست سال تحصیلی چطور تمام میشود.
آنچه دانشآموزان در این سال تجربه کردند:
- ۳ هفته تعطیلی اجباری در اوج حملات نظامی فوریه-مارس ۲۰۲۶
- قطعی مکرر برق که کلاسهای آنلاین را غیرممکن کرد
- اینترنت محدود که دسترسی به منابع آموزشی را قطع کرد
- اضطراب روانی که هیچ برنامه درسی آن را پیشبینی نکرده بود
حالا همین دانشآموزان باید امتحان بدهند با همان برنامه درسی که انگار جنگی اتفاق نیفتاده.
تأثیر در کنکور: معادلهای که تغییر نکرد
امتحانات نهایی ۱۴۰۵ یک پیوند مستقیم با کنکور دارد که وزارت آموزشوپرورش آن را دست نزد:
امتحانات نهایی پایه دوازدهم تمام دروس به شکل نهایی برگزار میشوند و نتیجه این امتحانات در آزمون سراسری نقش ۵۰ درصدی ایفا میکنند.
این عدد ۵۰ درصد در سال جنگ هم تغییر نکرد. دانشآموزی که سه هفته تعطیل بود، اینترنتش قطع بود، و شبها از صدای آژیر بیدار میشد همان ضریب تأثیر دانشآموز سالهای عادی را دارد.
شکاف طبقاتی: جنگ برای همه یکسان نبود
امتحانات نهایی ۱۴۰۵ یک واقعیت تلخ را آشکار میکند: جنگ برای همه دانشآموزان یکسان نبود.
دانشآموز تهرانی با دسترسی به کلاسهای خصوصی آنلاین و منابع بیشتر، با دانشآموز اصفهانی که در محلهای مجاور پایگاه نظامی زندگی میکرد در یک آزمون هماهنگ ملی رقابت میکنند. دانشآموز خانواده مرفه که جنگ برایش فقط یک تجربه اضطرابزا بود، با دانشآموزی که پدرش در بسیج خدمت میکرد و ماهها خانه نبود یک نمره میگیرند.
هیچ جبرانی، هیچ تخفیف درسی، هیچ تمدید مهلتی فقط همان امتحان هماهنگ کشوری.
آنچه وزارتخانه نگفت: سلامت روان دانشآموزان
امتحانات نهایی ۱۴۰۵ در شرایطی برگزار میشود که سلامت روان دانشآموزان ایرانی در پایینترین سطح سالهای اخیر است. پژوهشهای دانشگاههای داخلی که کمتر منتشر میشوند نشان میدهند:
- ۶۸ درصد دانشآموزان دوره دوم متوسطه در سال ۱۴۰۴ علائم اضطراب متوسط تا شدید داشتند
- این رقم پس از درگیریهای نظامی به بیش از ۸۰ درصد رسیده است
- ۴۲ درصد دانشآموزان گزارش دادند که کیفیت خوابشان در ماههای اخیر بهشدت افت کرده
یک آزمون با ضریب ۵۰ درصد کنکور، برای ذهنی که ۸۰ درصد احتمال دارد در اضطراب باشد — این معادله عادلانه نیست.
امتحانی که سیستم باید پاسخ دهد
امتحانات نهایی ۱۴۰۵ یک آزمون نیستند یک آزمون برای سیستم آموزشی ایران هستند. آزمونی که نشان میدهد آیا این سیستم میتواند میان عدالت آموزشی و بروکراسی امتحانی تفاوت قائل شود.
دانشآموزانی که در این سال درس خواندند، نه درخواست ترحم دارند نه دنبال بهانهاند. فقط میخواهند کسی بپذیرد که سالی که گذشت، سال عادی نبود و امتحانش هم نباید انگار که عادی بوده برگزار شود.
یک سوال ساده: اگر این سیستم میگوید به دانشآموز اهمیت میدهد، چرا در سالی که جنگ بخشی از آموزش را دزدید — هیچچیز در معادله امتحان تغییر نکرد؟
