فهرست مطالب
اعتراضات ایران بار دیگر به یکی از نگرانیهای اصلی مقامهای جمهوری اسلامی تبدیل شده است. ایراناینترنشنال روز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵ گزارش داد که غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، همزمان با افزایش نارضایتیهای اجتماعی، معترضان را تهدید به «برخورد قاطعانهتر» کرده است. این موضع در شرایطی مطرح شده که تورم، گرانی کالاهای اساسی، کاهش قدرت خرید و مشکلات انرژی فشار بیشتری بر زندگی شهروندان وارد کرده است.
اعتراضات ایران و ادبیات تهدیدآمیز حکومت
در سخنان اخیر اژهای، اعتراضات ايران احتمالی نه بهعنوان واکنشی اجتماعی به مشکلات اقتصادی، بلکه بهعنوان اقدامی مرتبط با «دشمن» و «مزدوران داخلی» توصیف شده است.
رییس قوه قضاییه همچنین گفت در صورت وقوع آنچه حکومت «اقدامات ضدامنیتی» میخواند، دستگاه قضایی با شدت بیشتری برخورد خواهد کرد. این ادبیات یادآور رویکردی است که مقامهای جمهوری اسلامی در دورههای مختلف اعتراضات برای توجیه برخورد امنیتی با معترضان به کار بردهاند.
اما مسئلهای که نمیتوان با تهدید قضایی حذف کرد، ریشههای اقتصادی نارضایتی است.
چرا اعتراضات ایران دوباره مطرح شده است؟
افزایش هزینه زندگی، کاهش قدرت خرید و بیثباتی اقتصادی از جمله عواملی هستند که زمینه نارضایتی عمومی را تقویت کردهاند.
در هفتههای اخیر، افزایش نرخ ارز، مشکلات تامین بنزین و قطعیهای برق نیز بر فشارهای روزمره افزوده است. ایراناینترنشنال همچنین به نگرانی مقامهای جمهوری اسلامی از بازگشت اعتراضات در نتیجه تشدید فشارهای اقتصادی اشاره کرده است.
این شرایط نشان میدهد که اعتراضات ایران را نمیتوان صرفاً با برچسبهای امنیتی توضیح داد. وقتی مسئله حقوق، اشتغال، قیمت مواد غذایی و هزینههای زندگی به دغدغه روزانه خانوادهها تبدیل میشود، نارضایتی اجتماعی میتواند از یک گروه یا یک شهر فراتر رود.
فشار اقتصادی؛ مسئلهای فراتر از تحریم
تحریمها بدون تردید بر اقتصاد ایران اثر گذاشتهاند، اما نسبتدادن تمام مشکلات به عوامل خارجی، بخش دیگری از معادله را نادیده میگیرد.
سوءمدیریت اقتصادی، سیاستهای ارزی، فساد، کاهش سرمایهگذاری و هزینههای سنگین سیاست خارجی نیز از موضوعاتی هستند که در تحلیل وضعیت اقتصادی ایران مطرح میشوند.
از همین رو، هنگامی که حکومت درباره احتمال بازگشت اعتراضات ایران هشدار میدهد، پرسش اصلی این است که آیا قصد دارد با ریشههای نارضایتی مقابله کند یا صرفاً با معترضان برخورد کند.
مردم میان فشار اقتصادی و برخورد امنیتی
تجربه اعتراضات ايران گذشته نشان داده است که برخورد امنیتی ممکن است برای مدتی خیابان را آرام کند، اما الزاماً مشکلاتی را که اعتراض را ایجاد کردهاند از بین نمیبرد.
اگر قیمتها افزایش پیدا کند، درآمد واقعی خانوارها کاهش یابد و چشمانداز اشتغال و آینده اقتصادی مبهمتر شود، نارضایتی نیز میتواند در اشکال مختلف خود را نشان دهد؛ از تجمعهای صنفی گرفته تا اعتراضهای محلی و اجتماعی.
در چنین شرایطی، تهدید به برخورد شدیدتر ممکن است به جای حل مسئله، فاصله میان جامعه و حاکمیت را بیشتر کند.
براى اطلاعات بيشتر :
واکنش پدر مهسا امینی؛ نام ژینا هنوز زنده است
اعتراضات ایران؛ هشدار یا آغاز یک دور تازه؟
هنوز نمیتوان با قطعیت گفت اعتراضات ایران وارد یک موج سراسری تازه شده است. اما نفس هشدارهای مکرر مقامهای امنیتی و قضایی نشان میدهد که حکومت نسبت به امکان گسترش نارضایتی حساس شده است.
مسئله تعیینکننده در ماههای آینده، نه فقط واکنش نیروهای امنیتی، بلکه وضعیت اقتصاد و توان دولت برای کاهش فشار بر زندگی مردم خواهد بود.
جامعهای که با گرانی، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی نسبت به آینده مواجه است، تنها با تهدید آرام نمیشود. اگر حکومت واقعاً نگران بازگشت اعتراضات است، پاسخ پایدارتر از برخورد قضایی، پرداختن به همان مشکلاتی است که نارضایتی را تولید میکنند.
در نهایت، اعتراضات ایران بیش از آنکه صرفاً یک مسئله امنیتی باشد، آزمونی برای میزان اعتماد عمومی، کارآمدی اقتصادی و توان جمهوری اسلامی در پاسخگویی به مطالبات جامعه است.
