فهرست مطالب
کسب و کار و سرگرمی در تهران و سایر شهرهای بزرگ ایران با رکود بیسابقهای روبرو هستند. کافهها در ایران در نتیجه جنگ اخیر و رویارویی نظامی شدید ایالات متحده و اسرائیل علیه کشور کاملاً خالی به نظر میرسند. این تشدید نظامی، همراه با شوکهای شدید اقتصادی همراه، بخشهای بزرگ خدماتی را پس از ایجاد نوسانات چشمگیر در نرخ ارز و توقف تقریباً کامل تجارت، واردات و صادرات، به آستانه فروپاشی رسانده است.
از فضاهای اجتماعی پر جنب و جوش تا مکانهای متروک
در دو دهه گذشته، کافهها در ایران چیزی بیش از مکانهایی برای سرو نوشیدنیهای گرم و تنقلات بودند. آنها به سنگ بنای زندگی شهری و یک محل نادر اجتماعی و فرهنگی برای جوانان و زنان تبدیل شدند. با کمبود مداوم گزینههای سرگرمی مقرون به صرفه، این فضاها یکی از معدود فضاهای عمومی باقی مانده برای معاشرت، کار، برگزاری شعرخوانی، اجراهای کوچک موسیقی و گردهماییهای غیررسمی بودند.
با این حال، صحنه امروز کاملاً متفاوت است؛ فضای پرجنبوجوشی که زمانی حدود ۶۰۰۰ کافه را فقط در تهران مشخص میکرد، از بین رفته و جای خود را به صندلیها و میزهای خالی داده است. جنگ اخیر که چندین روز طول کشید و فلج اقتصادی پس از آن، قدرت خرید شهروندان را کاهش داده و رفتن به کافه در ایران را به یک کالای لوکس تبدیل کرده است که هزینههای آن با توجه به افزایش قیمت مایحتاج اولیه مانند غذا، حملونقل و مسکن غیرقابل توجیه است.
مطالعه بيشتر : وام ۷۵ میلیونی بازنشستگان تامین اجتماعی
فاتورة التضخم والقهوة التي تحولت إلى سلعة فاخرة
صرح رئيس اتحاد المقاهي (الكافي شوب) في طهران، محسن مبرّا، لوسائل إعلام محلية، بأن تكلفة إدارة هذه المشاريع تضاعفت لأكثر من مرتين، في حين انخفض عدد الزبائن في الأشهر الأخيرة بنسبة تصل إلى 50%. هذا التراجع الحاد في الإقبال أدى بالفعل إلى إغلاق نحو 40% من المواقع القائمة، حيث بات الاستمرار في النشاط لا يعني بالضرورة تحقيق أرباح، لا سيما للمشاريع المستأجرة أو تلك التي لا تملك دعمًا ماليًا قويًا يصندها في أوقات الأزمات.
جنگ بحران ارز محلی را تشدید کرده و قهوه وارداتی – که قبلاً عمدتاً از طریق امارات متحده عربی جریان داشت – را به یک کالای لوکس بسیار گران تبدیل کرده است. علیرغم کاهش جهانی قیمتها، قیمت دانه قهوه در بازار ایران تقریباً دو برابر شده و قیمت یک فنجان قهوه در برخی نقاط چهار برابر شده است. این افزایش قیمت نه تنها بر مصرفکنندگان در بازارها تأثیر گذاشته، بلکه به مشاغل و محلهای کار نیز سرایت کرده است، به طوری که برخی از آنها پس از متوقف شدن پروژهها و لغو کسب و کار مشتریان پس از جنگ تابستان گذشته، مجبور شدهاند برای کاهش هزینهها، خرید قهوه برای کارمندان خود را متوقف کنند.
مطالعه بيشتر : بازنشستگی کارگران ایران: لایحهای که بی صدایشان میکند
شبح بیکاری بر مشاغل جوانان و زنان سایه افکنده است
نتیجه اجتنابناپذیر صندلیهای خالی و تعطیلی مغازهها، اخراجهای گسترده است که مستقیماً مشکل بیکاری وخیم فعلی کشور را تشدید میکند. بخش مهماننوازی و کافهها در ایران یکی از بزرگترین کارفرمایان جوانان و زنان است که بسیاری از آنها برای دستیابی به استقلال مالی، دورههای آموزشی پیشرفته باریستا را گذراندهاند.
با تعطیلی ناگهانی بسیاری از زنجیرهها و مشاغل انفرادی به دلیل فشارهای اقتصادی و امنیتی مرتبط با جنگ، هزاران جوان خود را بیکار یافتهاند. گزارشها تأیید میکنند که حتی کافهها در ایران که تاکنون از تعطیلی کامل اجتناب کردهاند، استخدام کارمندان جدید را متوقف کردهاند و بسیاری حتی برای بقا، کارکنان فعلی خود را کاهش میدهند. این رکود شدید در بازار کار، امید فارغ التحصیلان جدید را ناامید کرده و بسیاری از افراد مستقل از نظر مالی را مجبور میکند پس از از دست دادن معیشت خود، به خانوادههای خود در استانهای دوردست بازگردند.
مطالعه بيشتر : قیمت طلا و دلار در ایران؛ بازاری در سایه جنگ
مسیرهای تعطیلی کامل
در نهایت، به نظر میرسد بحرانی که کافهها در ایران با آن مواجه هستند، چشمانداز کلی اقتصادی کشور پس از حملات آمریکا و اسرائیل را در بر میگیرد. این بحران فراتر از یک رکود تجاری موقت صرف، به فروپاشی ساختارهای سرگرمی، کار و تعامل اجتماعی منجر میشود. اگر تورم به افزایش بیسابقه خود ادامه دهد، همراه با رکود فعالیتهای تجاری و لغو پروژههای سرمایهگذاری، صاحبان این موسسات باقی مانده چارهای جز تعطیلی دائمی نخواهند داشت و راه را برای موج عمیقتری از بیکاری هموار میکنند که نسل جوان را تحت تأثیر قرار خواهد داد، نسلی که دیگر حتی نمیتوانند یک فنجان قهوه برای فرار از واقعیت بحرانهای پی در پی پیدا کنند.
