فهرست مطالب
پخش فیلم ترسناک از تلویزیون ایران این بار دریچهای تازه به روی پرسشهای قدیمی گشوده است. در حالی که تهران رسماً از این تصمیم دفاع میکند، ناظران میپرسند: آیا این یک چرخش فرهنگی واقعی است یا تنها دودی برای پوشاندن آتش؟ خبرگزاری ایسنا در اردیبهشت ۱۴۰۵ گزارش داد که شبکه نمایش سیما اقدام به پخش یک فیلم سینمایی در ژانر وحشت کرده، اتفاقی که با معیارهای رسانه رسمی ایران کمسابقه به نظر میرسد.
وقتی تهران تصمیم میگیرد مخاطبش را بترساند
ماجرا فقط پخش یک فیلم نیست. در ایران، هر آنچه روی آنتن رسمی میرود، از صافیهای چندلایهای عبور میکند که نه برای زیباییشناسی، بلکه برای سیاست، اخلاق و آن چیزی که جمهوری اسلامی «مناسب تماشای عمومی» میداند، طراحی شدهاند.
براى اطلاعات بيشتر :
سفیدشویی مفسد توسط واشقانی.. پویان مختاری کیست؟
پخش فیلم ترسناک از تلویزیون ایران پدیده کاملاً تازهای نیست، اما این تصمیم در بستری پیچیده گرفته شده است. ایران بیش از ۸۵ میلیون شهروند دارد که حدود ۷۳ درصدشان شهرنشیناند و میزان مصرف محتوای دیجیتال در این کشور طبق آمار ۲۰۲۴ از بالاترینهای منطقه است. جوان ایرانی برای تماشای آنچه میخواهد، منتظر اجازه تلویزیون دولتی نمیماند؛ آمارها نشان میدهند بیش از ۴۰ میلیون ایرانی از VPN برای دور زدن محدودیتها استفاده میکنند.
پس چرا تلویزیون رسمی دقیقاً این مسیر را انتخاب کرده؟
تصمیم و زمانبندی آن: تصادف یا پیام؟
پخش فیلم ترسناک از تلویزیون ایران در میانه فصل بهار اتفاق افتاد؛ فصلی که با تعطیلات مدارس و نزدیکی امتحانات پایان سال، میزان تماشای تلویزیون بهطور قابل توجهی افزایش مییابد. تلویزیون ایران روزانه بیش از ۱۸ ساعت برنامه از شبکههای مختلفش پخش میکند، اما ژانر ترسناک همواره در حاشیه قرار داشته است.
نکته جالب آن است که این اقدام، چند ماه پس از تأکید مقامات فرهنگی بر اینکه «سینما باید در خدمت هویت ملی باشد»، صورت میگیرد. انگار که ترس، در تفسیر جدیدشان، بخشی از آن هویت شده است.
تناقضی عمیق در این تصمیم نهفته است: دولتی که هزاران سایت را فیلتر میکند و محدودیتهای سختی بر محتوای سرگرمی اعمال مینماید، ناگهان پنجره کوچکی به روی ترس مجاز میگشاید.
سانسور بیدار است: چه چیزی مجاز است و چه چیزی حذف میشود؟
برای درک معنای این رویداد، باید زمینه را در نظر گرفت. تلویزیون ایران هیچ محتوای خارجی را بدون بررسی دقیق و حذف صحنههایی که «مغایر با ارزشها» تشخیص داده میشوند، پخش نمیکند. پژوهشگران مستقل ایرانی در گزارشی در سال ۲۰۲۳ رصد کردند که بیش از ۶۰ درصد از فیلمهای خارجی پخششده، دستخوش حذف جزئی یا تغییر در دیالوگها شدهاند.
پخش فیلم ترسناک از تلویزیون ایران چه اثری ایرانی باشد چه دوبلهشده بدون تغییر به دست سازندگانش به صفحه نمایش نمیرسد. سؤال اصلی این است: بعد از دخالت سانسورچی، چه چیزی از ترس باقی میماند؟
مخاطب ایرانی: میبیند اما باور نمیکند
شکاف رو به گسترشی میان رسانه رسمی و شهروند عادی ایرانی وجود دارد. نظرسنجیهای غیررسمی سازمانهای حقوق دیجیتال در خارج از کشور نشان میدهد که کمتر از ۲۲ درصد از جوانان ایرانی (۱۸ تا ۳۵ ساله) به محتوای تلویزیون دولتی بهعنوان منبع اصلی سرگرمی اعتماد دارند.
پخش فیلم ترسناک از تلویزیون ایران شاید در روزهای اول بینندگانی کنجکاو را جذب کند، اما تصویر کلیتر از جامعهای حکایت دارد که محتوای سرگرمیاش را از منابع موازی مصرف میکند: یوتیوب از طریق VPN، پلتفرمهای ایرانی خارج از کشور و اپلیکیشنهای رمزنگاریشده.
