فهرست مطالب
طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو یک بار دیگر در میان خریداران سروصدا به پا کرده است. بزرگترین خودروساز کشور، در حالی که بازار خودرو در اردیبهشت ۱۴۰۵ رشد ۳۷ درصدی قیمت را تجربه کرده، شش محصول خود را در قالب طرحی جدید با عنوان «عید تا عید» عرضه کرده است. گروه صنعتی ایرانخودرو جزئیات جدیدترین طرح فروش خود با عنوان «مشارکت در تولید عید تا عید» را اعلام کرد که به مناسبت اعیاد قربان و غدیر برگزار میشود و از ساعت ۹ صبح روز یکشنبه ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ آغاز شده و تا ساعت ۲۴ پنجشنبه ۱۴ خرداد ادامه خواهد داشت. اما پرسش اصلی این است: آیا این طرح به نفع خریدار است یا ابزاری است برای تأمین مالی کارخانهای که همواره پول مردم را گرو میگیرد
شش محصول روی میز؛ اما با چه قیمتی؟
براساس اعلام ایرانخودرو، خودروهای تارا V۱ پلاس، سورن پلاس EF۷ دوگانهسوز، سورن پلاس TU۵ پلاس، پژو ۲۰۷ دستی سقف فلز و فرمان برقی، رانا پلاس ارتقایافته و دنا پلاس دستی با گیربکس ۶ سرعته به عرضه میرسند و موعد تحویل بهمن ۱۴۰۵ الی شهریور ۱۴۰۶ در نظر گرفته شده است.
شش محصول متنوع، بازه تحویل طولانی، و یک واقعیت که در هیچکدام از اطلاعیههای رسمی با صراحت گفته نمیشود: قیمت نهایی مشخص نیست.
بزرگترین عیب طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو نامشخص بودن قیمت قطعی خودرو در زمان تحویل است. شرکت تنها متعهد به تحویل خودرو است اما قیمت نهایی بر اساس نرخ روز کارخانه در زمان صدور دعوتنامه محاسبه میشود.
این یعنی خریدار امروز پول میدهد، اما نمیداند فردا چقدر باید بپردازد. معادلهای که همیشه به نفع کارخانه تمام میشود.
آیا واقعاً جذاب است؟طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو
بر اساس بخشنامه شماره ۵۰۰۴ با تاریخ ۱۴۰۵/۰۳/۰۴، ثبتنام این طرح از ساعت ۹ صبح روز ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ آغاز شده و خودروهایی مانند تارا دستی، سورن پلاس، پژو ۲۰۷، رانا پلاس و دنا پلاس را با سود مشارکت ۲۰.۵ درصد در اختیار متقاضیان قرار میدهد.
برای خودروهای تحویلی مهر و آبان ۱۴۰۵ سود مشارکت ۱۷ درصد و برای خودروهای تحویلی آذر ۱۴۰۵ تا شهریور ۱۴۰۶ سود مشارکت ۲۰.۵ درصد در نظر گرفته شده است.
براى اطلاعات بيشتر:
غذاهای اقتصادی ایران در عید قربان
سود ۲۰.۵ درصد در نگاه اول جذاب به نظر میرسد؛ اما وقتی نرخ تورم سالانه در ایران را کنار این رقم بگذاریم و بدانیم که قیمت خودرو در اردیبهشت ماه تنها ۳۷ درصد رشد کرده، تصویر متفاوتی شکل میگیرد. سود ۲۰.۵ درصد در برابر تورم ۴۰ تا ۵۰ درصدی، سود نیست؛ ضرر با تأخیر است.
شرایطی که خریدار باید بداند و طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو
طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو شرایطی دارد که برخی از آنها به نفع خریدار واقعی طراحی شده، اما برخی دیگر بهشدت محدودکننده است.
متقاضی نباید در ۴۸ ماه گذشته از خودروسازان داخلی خریدی داشته باشد و ممنوعیت انتقال امتیاز هم مهم است؛ فروش حواله، انتقال امتیاز به شخص ثالث حتی به صورت وکالتی و صلح قرارداد ممنوع است و متقاضیان باید حداکثر ظرف ۴۸ ساعت پس از ثبتنام و واریز وجه مدارک خود را به نمایندگی ایرانخودرو تحویل دهند.
این شرایط بهظاهر برای جلوگیری از دلالی طراحی شده، اما در عمل، خریدار واقعی را هم در چنگ قراردادی میگیرد که قیمتش باز است. کسی که امروز ثبتنام میکند، تا شهریور ۱۴۰۶ نمیداند نهایتاً چقدر باید بپردازد.
خداحافظی با قیمت قطعی: تیر خلاص به خریدار
از ۲۲ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، دو خودروساز داخلی با اعلام «طرح فروش مشارکت در تولید» تیر خلاصی بر مصوبه مرداد ماه ۱۴۰۰ زدند و هر دو در طرح خود با موضوع قیمت قطعی محصولات خداحافظی کردند. این تصمیم به معنای حذف همان سپر حمایتی برای خریداران تلقی میشود؛ چراکه دیگر تضمینی وجود ندارد که بخشی از مبلغ پرداختشده در زمان ثبتنام از افزایش قیمتهای آینده در امان بماند.
این جمله را باید بارها خواند: «سپر حمایتی برای خریداران حذف شد.» این یعنی آخرین ابزار قانونی که خریدار را از نوسانات قیمتی محافظت میکرد، به آرامی و با یک بخشنامه از بین رفت.
در طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو، ریسک نوسانات قیمتی بیش از گذشته متوجه مصرفکننده شد و در مقابل، دست خودروسازان برای تطبیق قیمت نهایی با شرایط روز بازار و نرخ ارز بازتر شد.
۵۰ درصد نارضایتی از کجا میآید؟
یکی از کاربران در فضای آنلاین نوشته است: «۵۰ درصد نارضایتیهای اجتماعی در ایران ناشی از همین بساط مافیایی ایران خودرو و سایپاست.»
این جمله ممکن است اغراقآمیز به نظر برسد، اما ریشهای واقعی دارد. صنعتی که دهههاست در پناه انحصار رشد کرده، نه با رقابت آزاد، نه با استانداردهای جهانی، بلکه با پولهای از پیشواریزشده مردم خط تولیدش را میچرخاند و در پایان، قیمت نهایی را هم خودش تعیین میکند.
طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو در ظاهر راهحل است، اما در باطن، تداوم همان منطق قدیمی است: مردم تأمین مالی میکنند و کارخانه تصمیم میگیرد.
طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو نه کاملاً تله است و نه کاملاً فرصت طلایی. یک معامله ناقص است در بازاری ناقصتر، که تا زمانی که انحصار خودروسازی در ایران شکسته نشود، خریدار همواره طرف ضعیفتر این معادله خواهد بود.
