فهرست مطالب
سیاستهای ایران در قبال رمزارزها دچار نوسانات و تغییرات قابلتوجهی شده است. اگرچه در نگاه نخست، ارزهای دیجیتال میتوانند راهی برای دور زدن تحریمها و جذب سرمایه باشند، اما واقعیت این است که دولت ایران فهرست گستردهای از محدودیتها و ممنوعیتها را بر ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران اعمال کرده است
۱. تصویر کلی با اعداد و دادهها
بر اساس دادههای رسمی و برآوردهای غیررسمی:
- از سال ۲۰۱۸، بانک مرکزی ایران استفاده از ارزهای دیجیتال را در شبکه بانکی و مؤسسات مالی ممنوع اعلام کرد.
- تا سال ۲۰۲۵، استفاده از رمزارزها بهعنوان ابزار پرداخت داخلی بهطور کامل غیرقانونی شد.
- سقف مالکیت و سرمایهگذاری در برخی رمزارزها بهصورت محدود و تحت نظارت شدید تعیین شد.
برآوردهای اقتصادی
- حجم تخمینی معاملات رمزارزی در ایران (۲۰۲۵): بین ۸ تا ۱۰ میلیارد دلار
- سهم کاربران ایرانی از بازار جهانی رمزارزها: حدود ۱.۵ تا ۲ درصد
- سهم فعالیتهای غیررسمی از کل بازار داخلی: بیش از ۷۰ درصد
این ارقام نشان میدهد که با وجود ممنوعیتها، بازار ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران همچنان فعال و پویاست.
براى اطلاعات بيشتر :
سرمایه گذاری هوشمند در ایران از طریق اینترنت؛ چگونه فرصت ؟
۲. مشهورترین ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران
ایران معمولاً فهرست رسمی و شفاف از نام ارزها منتشر نمیکند، اما در عمل، چند دسته از رمزارزها در چارچوب ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران قرار میگیرند:
بیتکوین (Bitcoin)
- استفاده از بیتکوین در پرداختهای داخلی ممنوع است.
- بانکها و نهادهای مالی حق معامله یا تسویه با بیتکوین را ندارند.
- استخراج آن تنها با مجوزهای خاص و در چارچوب صادرات مجاز است.
اتریوم و سایر رمزارزهای غیرمتمرکز
شامل:
- اتریوم (Ethereum)
- ریپل (XRP)
- لایتکوین (Litecoin)
- دوجکوین (Dogecoin)
علت اصلی ممنوعیت:
ریسک بالای پولشویی، خروج سرمایه و عدم امکان کنترل جریان مالی.
استیبلکوینها و جایگزینی ریال
هرگونه استفاده از رمزارزها بهعنوان جایگزین ریال ایران در معاملات روزمره، بهطور رسمی ممنوع است. این سیاست بهطور مستقیم در چارچوب کنترل ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران قرار میگیرد.
۳. چرا ارزهای دیجیتال در ایران ممنوع شدند؟
الف) مقابله با پولشویی و جرائم مالی
دولت ایران معتقد است رمزارزها میتوانند بستری برای انتقال منابع مالی غیرقانونی و دور زدن نظارتهای رسمی باشند.
ب) حفظ حاکمیت پولی
گسترش استفاده از ارزهای دیجیتال، تهدیدی برای ریال و سیاستهای پولی بانک مرکزی تلقی میشود. از اینرو، محدودسازی ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران بخشی از راهبرد دفاع از پول ملی است.
ج) بحران انرژی و استخراج
استخراج رمزارزها بهویژه بیتکوین، مصرف برق بالایی دارد. در دورههایی که کشور با کمبود انرژی مواجه است، فعالیت ماینینگ بهطور کامل متوقف یا محدود شده است.
۴. تناقض اقتصاد رسمی و بازار زیرزمینی
نکته قابلتوجه اینجاست که همزمان با ممنوعیت رسمی، استفاده غیرمستقیم از رمزارزها برای تجارت خارجی و دور زدن تحریمها ادامه دارد.
برخی گزارشها حاکی از آن است که:
- بخشی از واردات کالا با رمزارز تسویه میشود.
- نهادهای غیرخصوصی نیز از ظرفیت بازار رمزارز بهصورت غیرعلنی استفاده کردهاند.
این دوگانگی، ارزهای دیجیتال ممنوعه در ایران را به یکی از پیچیدهترین پروندههای اقتصاد سیاسی کشور تبدیل کرده است.
