فهرست مطالب
درصد سیگار کشیدن کودکان در ایران دیگر صرفاً یک عدد در گزارشهای بهداشتی نیست، بلکه به نشانهای جدی از فروپاشی سیاستهای پیشگیرانه و ناتوانی حاکمیت در حفاظت از ابتداییترین حقوق کودکان، یعنی حق سلامت، تبدیل شده است.
در کشوری که مدام از «ارزشها» و «اخلاق عمومی» سخن میگوید، سیگار و قلیان بهراحتی به دست کودکان و نوجوانان میرسد؛ آن هم در سایه سکوت نهادهای رسمی و بیعملی سیستمهای نظارتی.
آمار سیگار کشیدن کودکان در ایران؛ واقعیت تلخ فراتر از ارقام رسمی
بر اساس مطالعات میدانی و دادههای بهداشتی داخلی، سیگار کشیدن در میان کودکان و نوجوانان ایرانی روندی صعودی دارد؛ بهویژه در شهرهای بزرگ و مناطق محروم.
- حدود ۸ تا ۱۰ درصد از نوجوانان ۱۲ تا ۱۷ ساله در ایران، سیگاریِ فعال هستند.
- بیش از ۲۵ درصد از کودکان حداقل یکبار پیش از ۱۵ سالگی مصرف سیگار یا محصولات دخانی را تجربه کردهاند.
- اگرچه مصرف دخانیات در میان پسران بیشتر است، اما رشد نگرانکنندهای در میان دختران، خصوصاً در مناطق شهری، مشاهده میشود.
- قلیان به دروازه اصلی ورود کودکان به مصرف دخانیات تبدیل شده، چرا که بهاشتباه «کمخطر» تلقی میشود.
این ارقام نشان میدهد که از هر چهار کودک در ایران، یک نفر بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در معرض دخانیات قرار دارد
چرا پدیده سیگار کشیدن کودکان در ایران گسترش یافته است؟
گسترش سیگار کشیدن کودکان در ایران نتیجه مجموعهای از عوامل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است:
۱. شکست سیاستهای بهداشتی
با وجود پیوستن ایران به کنوانسیونهای بینالمللی کنترل دخانیات، اجرای عملی این تعهدات تقریباً صفر است و برنامه ملی مؤثری برای کودکان وجود ندارد.
۲. عادیسازی مصرف دخانیات
وقتی والدین، معلمان یا حتی چهرههای مذهبی سیگاری هستند، مصرف سیگار برای کودک به رفتاری عادی تبدیل میشود.
۳. نبود نظارت واقعی
فروش آزادانه سیگار به کودکان، بدون ترس از پیگرد قانونی، در بسیاری از مناطق کشور رایج است.
۴. فشارهای روانی و اجتماعی
فقر، سرکوب، ناامیدی و نبود آینده روشن، نوجوانان را به سمت سیگار بهعنوان ابزار فرار سوق میدهد.
براى اطلاعات بيشتر :
نسبت سکونتگاههای غیررسمی در ایران؛ چهره پنهان فقرِ سازمانیافته
دود دستدوم؛ تهدید خاموش برای کودکان ایران
حتی کودکانی که سیگار نمیکشند نیز در امان نیستند. برآوردها نشان میدهد که بیش از ۴۰ درصد کودکان ایرانی بهطور منظم در معرض دود دستدوم سیگار در خانه قرار دارند.
این نوع مواجهه خطر ابتلا به:
- بیماریهای تنفسی
- ضعف سیستم ایمنی
- و افزایش احتمال سیگاری شدن در سنین پایین
را بهشدت افزایش میدهد.
با این حال، هیچ کمپین ملی جدی برای آگاهیبخشی درباره خطرات دود سیگار برای کودکان وجود ندارد.
مسئول افزایش درصد سیگار کشیدن نوجوانان در ایران کیست؟
وقتی درصد سیگار کشیدن كودكان در ایران سالبهسال افزایش مییابد، نمیتوان خانوادهها را تنها مقصر دانست. مسئولیت اصلی متوجه:
- نظام سلامت ناکارآمد
- رسانههای رسمی بیتفاوت
- و سیاستهای آموزشی فاقد رویکرد پیشگیرانه
است.
در هر کشوری که برای سلامت نسل آینده ارزش قائل باشد، این آمارها وضعیت اضطراری سلامت عمومی محسوب میشود؛ اما در ایران، تنها سطری کماهمیت در گزارشهایی است که کسی به آنها توجهی نمیکند.
