فهرست مطالب
قدرت ملتها تنها با ارتش یا اقتصاد سنجیده نمیشود، بلکه با میزان حفاظت آنها از حافظه تاریخیشان ارزیابی میگردد. در این چارچوب، آثار تاریخی در کشورهای شرق آسیا نمونهای منحصربهفرد از تبدیل تاریخ به ابزاری برای مقاومت فرهنگی است؛ حافظهای که هویت را در برابر استعمار، سلطه و جهانیسازی خشن حفظ میکند.
از چین تا ژاپن، و از کامبوج تا کره، سنگها ایستادهاند تا گواهی دهند که تمدنها، حتی زیر فشار جنگها و دگرگونیهای سیاسی، محو نشدهاند.
براى اطلاعات بيشتر :
بازخوانی یک رویداد معنادار در ارتباط با حامیان شاه در کانادا
دیوار بزرگ چین؛ اثری که به گفتمان حاکمیت بدل شد
دیوار بزرگ چین یکی از مشهورترین آثار تاریخی در کشورهای شرق آسیا به شمار میرود؛ نه فقط بهدلیل طول افسانهایاش، بلکه به سبب بار نمادین سیاسی آن. این دیوار برای دفاع از امپراتوریهای چین در برابر تهاجمات ساخته شد، اما امروز از روایت واحد تمدن چینی در برابر فروپاشی محافظت میکند.
طول این دیوار بیش از ۲۱ هزار کیلومتر است و ساخت آن از قرن سوم پیش از میلاد تا قرن هفدهم میلادی ادامه داشته؛ تا جایی که به نماد «دولت ـ تمدن» تبدیل شده است.
معابد آنگکور وات در کامبوج؛ وقتی سنگها به نام ستمدیدگان سخن میگویند
در دل جنگلهای انبوه کامبوج، مجموعه معابد آنگکور وات بهعنوان یکی از عظیمترین آثار تاریخی در کشورهای شرق آسیا سر برآورده است. این مجموعه مذهبی که به قرن دوازدهم میلادی بازمیگردد، اوج تمدن خِمِر را به نمایش میگذارد.
با این حال، این میراث عظیم برای دههها در گرو جنگهای داخلی و بیثباتی سیاسی رها شد؛ صحنهای که نشان میدهد چگونه فرهنگ، نخستین قربانی غیبت یا ربودهشدن دولت است.
کیوتو ژاپن؛ حافظهای در برابر مدرنیته افسارگسیخته
در ژاپنِ فناوریمحور و مملو از آسمانخراشها، شهر کیوتو همچنان نگهبان وفادار تاریخ است. معابد چوبی، باغها و کاخهای امپراتوری این شهر، آن را به یکی از برجستهترین آثار تاریخی در کشورهای شرق آسیا تبدیل کرده است.
کیوتو در جنگ جهانی دوم از بمباران گسترده مصون ماند؛ تصمیمی آگاهانه که نشان میداد نابودی حافظه تاریخی، خطرناکتر از ویرانی کارخانههاست.
کاخ گیونگبوکگونگ در کره جنوبی؛ وقتی سیاست تاریخ را بازسازی میکند
در قلب سئول، کاخ گیونگبوکگونگ بهعنوان نمادی از سلسله چوسان و مبارزه طولانی کره با اشغال ژاپن ایستاده است. این کاخ از مهمترین آثار تاریخی در کشورهای شرق آسیا به شمار میرود و در دوران استعمار بهشدت آسیب دید.
بازسازی آن صرفاً یک پروژه عمرانی نبود، بلکه بخشی از تلاش ملی برای بازیابی کرامت تاریخی کره محسوب میشد.
باگان در میانمار؛ آثار در جدال با دیکتاتوری
منطقه باگان با هزاران معبد و استوپای بودایی، یکی از متراکمترین مجموعههای آثار تاریخی در کشورهای شرق آسیا را در خود جای داده است. با این حال، این میراث همواره در معرض تهدید زلزله، بیتوجهی و سیاستهای رژیمهای نظامی بوده که تاریخ را نه بهمثابه هویت، بلکه صرفاً بهعنوان دکور گردشگری مینگریستند.
باگان این پرسش تلخ را مطرح میکند: آیا آثار تاریخی میتوانند در سایه سرکوب زنده بمانند؟
اهمیت آثار تاریخی در کشورهای شرق آسیا در این است که تنها داستان پادشاهان و معابد را روایت نمیکنند، بلکه تاریخ مردم عادی را بازگو مینمایند؛ مردمی که زیستهاند، مقاومت کردهاند و پس از هر سقوط، هویت خود را بازتعریف کردهاند.
در منطقهای که تجربه استعمار اروپایی و ژاپنی، کودتاهای نظامی و جنگهای داخلی را از سر گذرانده، آثار تاریخی به خط مقدم دفاع از هویت تبدیل شدهاند.
نگاهکردن به آثار تاریخی در کشورهای شرق آسیا صرفاً بهعنوان جاذبههای گردشگری، معنای واقعی آنها را تهی میکند. این آثار در حقیقت اسناد زنده مقاومتاند؛ بایگانیهای گشودهای علیه تحریف و حذف.
در جهانی که فرهنگ گاه به ابزار تبلیغاتی حکومتها تبدیل میشود، حفاظت از این آثار کنشی رهاییبخش است؛ یادآوری این حقیقت که ملتِ بیحافظه، بهراحتی به انقیاد درمیآید.
