فهرست مطالب
بحران آب در ایران دیگر صرفاً موضوع هشدارهای زیستمحیطی یا گزارشهای فنی نیست؛ بلکه به یک مسئله سیاسی جدی تبدیل شده است. مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، در مجلس اعتراف کرد که وضعیت آب کشور «وخیم» است و استانهای ایران اکنون به دلیل کمبود آب، درگیری واقعی را تجربه میکنند.
براى اطلاعات بيشتر :
بودجه ۱۴۰۵ ایران؛ افزایش ۲۰ درصدی حقوق و تعمیق شکاف معیشتی
این اعتراف عمومی، نشاندهنده میزان بنبست سیاسی و اداری است که کشور را به نقطهای رسانده که ثبات داخلی آن را تهدید میکند.
از سوء مدیریت تا درگیری سیاسی آشکار
پزشکیان در سخنرانی خود در مجلس اذعان کرد که قوانین و سیاستهای قبلی مدیریت آب نه تنها شکست خوردهاند، بلکه به تعمیق بحران آب در ایران نیز کمک کردهاند. این نتیجه تخلیه کنترل نشده آبهای زیرزمینی، گسترش بیبرنامه کشاورزی و عدم برنامهریزی استراتژیک بلندمدت بوده است.
اما مهمترین جنبه سیاسی، اعتراف او به این است که بحران دیگر صرفاً فنی نیست؛ بلکه به درگیریهای مستقیم بین استانها تبدیل شده است که شاخص خطرناکی از فرسایش اقتدار مرکزی است.
دولت مرکزی در آزمون مشروعیت
بحران آب در ایران، شکنندگی مدل دولت متمرکز را که مدتهاست ادعای کنترل کامل بر منابع طبیعی را دارد، آشکار میکند. درگیریهای بین استانهایی مانند اصفهان، خوزستان، یزد و چهارمحال و بختیاری، بازتاب مستقیمی از شکست رژیم در توزیع عادلانه منابع است.
این شکست، حس به حاشیه رانده شدن را عمیقتر میکند و اندک اعتماد شهروندان به نهادهای دولتی را تضعیف میکند.
بحران زیستمحیطی به عنوان یک بمب ساعتی سیاسی
در طول چند سال گذشته، اعتراضات مربوط به آب در خوزستان و اصفهان از جمله حساسترین جنبشهای مردمی برای رژیم بودهاند. امروز، با اذعان رسمی به وخامت اوضاع، بحران آب در ایران در حال تبدیل شدن به یک بمب ساعتی سیاسی است که میتواند موجهای جدیدی از خشم عمومی را، به ویژه با توجه به فروپاشی اقتصادی و کاهش خدمات اساسی، شعلهور کند.
گفتمان اقلیمی… و فقدان مسئولیت سیاسی
علیرغم تلاش برخی از مقامات برای مقصر جلوه دادن تغییرات اقلیمی، گزارشهای علمی نشان میدهد که سیاستهای دولتی و سوءمدیریت، مهمترین نقش را در تشدید بحران آب در ایران ایفا کردهاند.
از دیدگاه مخالف، مقصر دانستن طبیعت به تنهایی، نشاندهندهی طفره رفتن سیاسی آشکار از پاسخگویی واقعی است و همان گفتمان انکار را که با بحرانهای اقتصادی و ارزی همراه بود، بازتولید میکند.
بحران آب و آیندهی رژیم
بحران آب در ایران دیگر یک چالش زیستمحیطی منزوی نیست، بلکه به آزمونی مستقیم برای توانایی رژیم برای بقا تبدیل شده است. دولتی که نتواند آب شهروندان خود را تأمین کند، یکی از مهمترین منابع مشروعیت خود را از دست میدهد.
با توجه به عدم وجود راهحلهای رادیکال و ادامهی درگیری بین استانها، به نظر میرسد که این بحران در سالهای آینده به یکی از جدیترین عوامل تهدیدکنندهی انسجام نظام سیاسی ایران تبدیل خواهد شد.
