فهرست مطالب
بررسی دادههای میدانی نشان میدهد نسبت اعتراضات و تظاهرات در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح خود در یک دهه اخیر رسیده است. این افزایش نهتنها از نظر تعداد تجمعات، بلکه از نظر گستره جغرافیایی، تنوع اقشار شرکتکننده و استمرار زمانی، یک تغییر کیفی محسوب میشود.
براى اطلاعات بيشتر:
مای ساتو: افزایش سرکوب و اعدام در ایران ۲۰۲۵
برآوردها نشان میدهد که در سال ۲۰۲۵، بیش از ۴۶۰۰ تجمع اعتراضی در سراسر کشور ثبت شده است؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۴۱ درصد افزایش را نشان میدهد و بیانگر ورود جامعه به مرحلهای جدید از نارضایتی ساختاری است.
رشد ماهانه اعتراضات؛ از نارضایتی تا انفجار اجتماعی
تحلیل روند زمانی نشان میدهد نسبت اعتراضات و تظاهرات در سال ۲۰۲۵ بهصورت یکنواخت افزایش نیافته، بلکه در سه مقطع جهش چشمگیر داشته است:
- سهماهه اول سال: افزایش ۱۸٪ نسبت به مدت مشابه سال قبل
- سهماهه دوم: جهش ۲۷٪ با محوریت مطالبات معیشتی
- نیمه دوم سال: افزایش بیش از ۵۰٪، همزمان با تشدید بحران اقتصادی و سرکوب امنیتی
این ارقام نشان میدهد که اعتراضات از حالت واکنشی خارج شده و به یک پدیده مستمر تبدیل شده است.
کدام شهرها بیشترین سهم را داشتند؟
بر اساس دادههای جمعآوریشده، توزیع جغرافیایی نسبت اعتراضات و تظاهرات در سال ۲۰۲۵ به شکل زیر بوده است:
- تهران: ۲۳٪ از کل اعتراضات
- استانهای صنعتی (اصفهان، خوزستان، مرکزی): ۳۱٪
- شهرهای کوچک و حاشیهای: ۲۹٪
- مناطق محروم و مرزی: ۱۷٪
نکته قابلتوجه، افزایش ۳۵ درصدی اعتراضات در شهرهای کوچک است؛ مناطقی که پیشتر کمتحرک تلقی میشدند.
اعتراضات اقتصادی؛ محرک اصلی ۶۵ درصد تجمعات
دادهها نشان میدهد که ۶۵٪ از کل اعتراضات در سال جاری ریشه مستقیم اقتصادی داشتهاند. مهمترین مطالبات عبارت بودند از:
- افزایش قیمت کالاهای اساسی (۷۲٪ موارد)
- تأخیر یا عدم پرداخت حقوق (۴۸٪)
- بیکاری و تعطیلی واحدهای تولیدی (۳۶٪)
- سقوط ارزش پول ملی (۵۴٪)
اما نکته کلیدی این است که در بیش از ۵۸٪ تجمعات اقتصادی، شعارها بهسرعت ماهیت سیاسی پیدا کردهاند؛ موضوعی که اهمیت نسبت اعتراضات و تظاهرات در سال ۲۰۲۵ را دوچندان میکند.
کدام اقشار بیشترین مشارکت را داشتند؟
بررسی ترکیب اجتماعی معترضان نشان میدهد:
- کارگران و کارمندان: ۳۹٪
- معلمان و بازنشستگان: ۲۲٪
- دانشجویان و جوانان: ۱۹٪
- کسبه و بازار: ۱۳٪
- سایر اقشار: ۷٪
این تنوع اجتماعی نشان میدهد اعتراضات دیگر محدود به یک طبقه خاص نیست و به یک نارضایتی فراگیر ملی تبدیل شده است.
سرکوب امنیتی؛ افزایش اعتراض بهجای مهار آن
در سال ۲۰۲۵، بیش از ۸۲۰۰ مورد بازداشت مرتبط با اعتراضات گزارش شده است؛ رقمی که نسبت به سال قبل حدود ۴۶٪ افزایش دارد. با این حال، این سطح از سرکوب نتوانست نسبت اعتراضات و تظاهرات در سال ۲۰۲۵ را کاهش دهد.برعکس، دادهها نشان میدهد پس از هر موج بازداشت یا خشونت، احتمال شکلگیری تجمع جدید تا ۲۸٪ افزایش یافته است؛ پدیدهای که از شکست رویکرد امنیتی حکایت دارد.
تغییر ماهیت اعتراضات؛ از اصلاح تا تغییر
یکی از مهمترین یافتههای این گزارش، تغییر لحن و محتوای شعارهاست. در حالی که در سالهای گذشته حدود ۴۰٪ شعارها اقتصادی بودند، در سال ۲۰۲۵ این رقم به کمتر از ۲۵٪ کاهش یافته و جای خود را به شعارهای ساختارشکن داده است.
این تحول نشان میدهد که نسبت اعتراضات و تظاهرات در سال ۲۰۲۵ تنها یک شاخص کمی نیست، بلکه نشانه یک بحران مشروعیت عمیق است.
سالی که نظام نتوانست آن را کنترل کند
نسبت اعتراضات و تظاهرات در سال ۲۰۲۵ بهروشنی ثابت میکند که جامعه وارد مرحلهای برگشتناپذیر شده است. افزایش تعداد، گسترش جغرافیایی، تنوع اجتماعی و رادیکالتر شدن مطالبات، همگی نشان میدهد که بحران از سطح مدیریت روزمره عبور کرده است.
نادیدهگرفتن این دادهها یا ادامه سرکوب، نهتنها اعتراضات را کاهش نخواهد داد، بلکه احتمال بروز موجهای گستردهتر و غیرقابلکنترلتر را در آینده نزدیک افزایش میدهد.
