فهرست مطالب
در تازهترین نمونه از نقض آشکار حقوق بشر در ایران، ممانعت از ورود خانوادههای قربانیان اعدام به خاوران بار دیگر نشان داد که جمهوری اسلامی همچنان بر سیاست حذف، انکار و سرکوب حافظه جمعی پافشاری میکند. گزارش رسمى حاکی از آن است که نیروهای امنیتی با استقرار در اطراف گورستان خاوران، بهطور هدفمند مانع حضور خانوادههای زندانیان سیاسی اعدامشده برای گرامیداشت یاد عزیزانشان شدند.
خاوران؛ نماد حافظه ممنوعه
ممانعت از ورود خانوادههای قربانیان اعدام به خاوران اقدامی مقطعی یا اتفاقی نیست، بلکه بخشی از سیاست سیستماتیک حکومت برای پاککردن رد جنایتهای دهه شصت است. خاوران بهعنوان یکی از شناختهشدهترین گورهای جمعی قربانیان اعدامهای سیاسی، سالهاست به نمادی از مطالبه حقیقت، عدالت و پاسخگویی تبدیل شده؛ نمادی که حاکمیت همواره تلاش کرده آن را از چشم جامعه پنهان نگه دارد.
بر اساس این گزارش، از ساعات اولیه صبح روز جمعه ۵ دی ۱۴۰۴، مأموران امنیتی با بستن درهای ورودی گورستان، نهتنها مانع ورود خانوادهها شدند، بلکه از تجمع آنان در اطراف محل نیز جلوگیری کردند؛ اقدامی که نشاندهنده هراس نظام از حتی سادهترین کنشهای نمادین اعتراضی است.
سرکوب سوگواری؛ ادامه خشونت دولتی
گزارشها تأکید میکنند که ممانعت از ورود خانوادههای قربانیان اعدام به خاوران تنها به بستن درها محدود نماند. نیروهای امنیتی اجازه ندادند خانوادهها گل، تصویر یا نشانهای از یادبود عزیزانشان را در محل قرار دهند.
براى اطلاعات بيشتر :
اعتراضات اقتصادی در ایران با سقوط ریال و افزایش قیمتها
با این حال، برخی خانوادهها با پرتاب گل از پشت دیوارها، تلاش کردند نشان دهند که حافظه جمعی را نمیتوان با دستور و سرکوب خاموش کرد.
این رفتار، امتداد همان خشونتی است که سالها پیش با اعدامهای گسترده آغاز شد و امروز در قالب کنترل سوگواری و ممنوعیت یادآوری ادامه پیدا کرده است. ممانعت از ورود خانوادههای قربانیان اعدام به خاوران در واقع تلاشی برای جلوگیری از زندهماندن روایت قربانیان در ذهن جامعه است.
خاوران و ترس حکومت از حقیقت
ناظران حقوق بشر معتقدند اصرار حکومت بر ممانعت از ورود خانوادههای قربانیان اعدام به خاوران نشاندهنده ترس عمیق از باز شدن پرونده اعدامهای سیاسی، بهویژه کشتار تابستان ۱۳۶۷ است؛ پروندهای که هنوز هیچگاه بهطور مستقل بررسی نشده و عاملان آن نهتنها محاکمه نشدهاند، بلکه برخی از آنان به مناصب عالی حکومتی رسیدهاند.
در چنین شرایطی، هر حضور خانوادهها در خاوران میتواند به یادآوری مطالبه عدالت، حقیقتیابی و پاسخگویی بینالمللی منجر شود؛ امری که جمهوری اسلامی سالهاست از آن هراس دارد.
ممانعت از ورود خانوادههای قربانیان اعدام به خاوران نهتنها نقض آشکار حقوق انسانی خانوادههاست، بلکه نشانهای روشن از بحران مشروعیت نظامی است که حتی از مردگان نیز میترسد. تجربه نشان داده است که سرکوب حافظه جمعی، نهتنها گذشته را پاک نمیکند، بلکه آن را به نیرویی سیاسی برای آینده تبدیل میکند.
