فهرست مطالب
مقاومت در ایران پدیدهای مقطعی یا واکنشی گذرا نبوده است، بلکه در طول بیش از یک قرن، به جوهره رابطه پرتنش میان جامعه ایران و قدرت سیاسی تبدیل شده است. از آغاز قرن بیستم تا امروز، مقاومت در ایران در اشکال مختلف سیاسی، مردمی و فرهنگی بروز یافته و همواره پاسخی مستقیم به استبداد چه در ساختار حاکم کنونی بوده است.
براى اطلاعات بيشتر :
گروههای موسیقی انقلابی در ایران: موسیقی بهمثابه سلاحى
ریشههای اولیه: مقاومت در ایران در دوران انقلاب مشروطه
نخستین جلوههای مدرن مقاومت در ایران به انقلاب مشروطه (۱۲۸۴–۱۲۹۰ هجری شمسی) بازمیگردد؛ زمانی که مردم ایران علیه حاکمیت قاجار برای دستیابی به قانون اساسی و مجلس به پا خاستند. در این دوره، مقاومت در ایران برای نخستینبار به شکلی سازمانیافته و سیاسی ظهور کرد.
گرچه تجربه مشروطه بهطور کامل به اهداف خود نرسید، اما بنیان فکری آن، شالودهای شد برای تداوم مقاومت در ایران در دهههای بعد.
پس از ۱۳۵۷: از انقلاب تا مقاومت در ایران علیه نظام جدید
با استقرار جمهوری اسلامی، بسیاری از ایرانیان دریافتند که مقاومت در ایران پایان نیافته . نظام جدید با تمرکز قدرت، حذف مخالفان و سرکوب آزادیها، شرایطی را ایجاد کرد که مقاومت در ایران بار دیگر به ضرورتی تاریخی تبدیل شد.
از دهه ۶۰ به بعد، مقاومت در ایران در قالب فعالیتهای سیاسی سرکوبشده، رسانههای تبعیدی و شبکههای غیررسمی در داخل کشور ادامه یافت.
خیابان و جامعه: مقاومت در ایران بهمثابه کنش مردمی
در دهههای اخیر، مقاومت در ایران بیش از هر زمان دیگری به خیابان منتقل شده است. اعتراضات دانشجویی ۱۳۷۸، جنبش سبز ۱۳۸۸ و خیزشهای ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ نشاندهنده گذار مقاومت در ایران از اصلاحطلبی به مطالبه تغییر بنیادین است.
در این مرحله، زنان، جوانان و طبقات بهحاشیهراندهشده، به محور اصلی مقاومت در ایران بدل شدهاند.
فرهنگ و فضای دیجیتال: ابزارهای نوین مقاومت در ایران
در برابر سانسور و سرکوب، مقاومت در ایران مسیرهای تازهای یافته است. ادبیات، سینما و موسیقی به زبانهای غیرمستقیم اعتراض بدل شدهاند و فضای مجازی، امکان ثبت و انتشار واقعیت سرکوب را فراهم کرده است.
با وجود قطع مکرر اینترنت، مقاومت در ایران همچنان از طریق رسانههای جایگزین و شبکههای اجتماعی زنده مانده است.
بررسی تاریخی مقاومت در ایران نشان میدهد که جامعه ایران هرگز بهطور کامل تسلیم نشده است. بلکه در هر دوره، با شرایط جدید، اشکال تازهای از مقاومت را بازآفرینی کرده است.
امروز، مقاومت در ایران در بستر بحران مشروعیت نظام و نارضایتی عمیق اجتماعی، بیش از پیش ریشهدار و فراگیر شده است. این مقاومت، پرسش بنیادین را دوباره مطرح میکند:
قدرت از آنِ مردم است یا ساختار سرکوب؟
