فهرست مطالب
بررسی موج جدید اعتراضات نشان میدهد که دلایل اعتراضات در ایران نه ناگهانی است و نه مقطعی. این اعتراضات حاصل انباشت بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است که طی سالهای اخیر به نقطه انفجار رسیدهاند. آمارها و شاخصها بهوضوح نشان میدهد جامعه ایران وارد مرحلهای از فرسایش عمیق شده است.
تورم و فروپاشی معیشت؛ محور اصلی دلایل اعتراضات در ایران
بر اساس دادههای منتشرشده توسط نهادهای رسمی و مستقل، نرخ تورم سالانه در ایران تا پایان سال ۲۰۲۵ از مرز ۴۸ درصد عبور کرده است. این رقم بهتنهایی توضیح میدهد چرا دلایل اعتراضات در ایران بیش از هر چیز اقتصادی است.
براى اطلاعات بيشتر :
بیانیههای رهبران جهان در مورد اعتراضات در ایران
تورم مزمن باعث شده قدرت خرید خانوارها بهشدت کاهش یابد و هزینههای روزمره از درآمد بخش بزرگی از جامعه پیشی بگیرد. در چنین شرایطی، اعتراض نه یک انتخاب سیاسی، بلکه واکنشی طبیعی به فشار معیشتی است.
سقوط ارزش ریال و بیثباتی بازار ارز
یکی از برجستهترین دلایل اعتراضات در ایران، سقوط بیسابقه ارزش ریال است. نرخ دلار در بازار آزاد به بیش از یکمیلیون و چهارصد هزار ریال رسیده و این موضوع بهطور مستقیم قیمت کالاهای اساسی، دارو و خدمات را افزایش داده است.
بیثباتی بازار ارز باعث شده اعتماد عمومی به سیاستهای اقتصادی دولت از بین برود و شهروندان آینده اقتصادی خود را غیرقابل پیشبینی بدانند.
افزایش قیمت کالاهای اساسی
بررسی روند بازار نشان میدهد قیمت مواد غذایی در ایران نسبت به سال قبل بیش از ۷۰ درصد افزایش یافته است. این جهش قیمتی فشار شدیدی بر دهکهای پایین و طبقه متوسط وارد کرده و شکاف اجتماعی را عمیقتر کرده است.
این وضعیت یکی از ملموسترین دلایل اعتراضات در ایران است، چرا که مستقیماً با سفره مردم و امنیت غذایی خانوادهها در ارتباط است.
گسترش فقر و فروپاشی طبقه متوسط
برآوردهای اقتصادی حاکی از آن است که بیش از یکسوم جمعیت ایران زیر خط فقر زندگی میکنند. طبقه متوسط که همواره ستون ثبات اجتماعی بوده، بهسرعت در حال کوچک شدن است.
این روند، دلایل اعتراضات در ایران را از یک نارضایتی محدود به یک بحران سراسری اجتماعی تبدیل کرده است؛ بحرانی که دیگر تنها به حاشیهنشینان محدود نمیشود.
ناکامی سیاستهای دولتی و بیاعتمادی عمومی
تغییر مدیران اقتصادی و وعدههای کوتاهمدت دولت نتوانسته از شدت بحران بکاهد. واکنشهای دیرهنگام و نبود برنامه ساختاری باعث شده جامعه این اقدامات را صرفاً نمایشی بداند.
این بیاعتمادی گسترده، خود به یکی از مهمترین دلایل اعتراضات در ایران تبدیل شده است؛ زیرا مردم هیچ چشمانداز روشنی برای بهبود شرایط نمیبینند.
تبدیل اعتراضات اقتصادی به بحران سیاسی
آنچه در ابتدا بهعنوان اعتراض به قیمتها و معیشت آغاز شد، بهسرعت به شعارهای سیاسی در شهرهای مختلف انجامید. گسترش جغرافیایی اعتراضات نشان میدهد که دلایل اعتراضات در ایران فراتر از اقتصاد، به ساختار حکمرانی نیز گره خورده است.
بررسی آمارها نشان میدهد دلایل اعتراضات در ایران ریشه در ترکیب خطرناک تورم بالا، سقوط ارزش پول ملی، گسترش فقر و بیاعتمادی عمیق به سیاستگذاری دارد. تا زمانی که این شاخصها اصلاح نشوند، اعتراضات نهتنها فروکش نخواهد کرد، بلکه بهعنوان واکنش طبیعی جامعه به فشارهای فزاینده ادامه خواهد یافت.
