فهرست مطالب
جشنها در ایران همواره چیزی فراتر از یک مناسبت خانوادگی ساده بودهاند؛ آیینهای از رابطه جامعه با زندگی، هنر و آزادی. مقایسه جشنها و عروسیها در دوران شاه با وضعیت امروز، شکاف عمیق فرهنگی را نشان میدهد؛ شکافی که در آن، دولت از حامی زندگی اجتماعی به ناظری سختگیر و محدودکننده تبدیل شده است.
براى اطلاعات بيشتر :
غذاهای سنتی ایرانی؛ طعمهایی که آرامآرام از سفرهها ناپدید میشوند
جشنها در ایران در دوران شاه
در دوران حکومت شاه، جشنها در ایران فضایی باز برای بیان اجتماعی و فرهنگی بودند.
مراسم عروسی در تالارهای بزرگ یا باغها برگزار میشد و موسیقی سنتی ایرانی در کنار موسیقی غربی پخش میشد. زنان و مردان بدون ترس یا نظارت حکومتی کنار هم میرقصیدند.
پوشش افراد موضوع دخالت حکومت نبود، بلکه بازتاب سلیقه شخصی و جایگاه اجتماعی محسوب میشد.
پس از انقلاب؛ ورود سیاست به تالارهای جشن
با استقرار جمهوری اسلامی، جشنها در ایران بهطور اساسی دگرگون شدند.
برگزاری مراسم عروسی مشمول قوانین سختگیرانه شد؛ جداسازی جنسیتی، ممنوعیت رقص مختلط، محدودیت شدید موسیقی و حتی دخالت مستقیم نهادهای امنیتی و گشتهای نظارتی.
در بسیاری از موارد، یک آهنگ یا لباس عروس میتوانست به عنوان «تخلف شرعی» تلقی شود.
موسیقی و رقص؛ از شادی علنی تا مقاومت پنهان
در گذشته، موسیقی بخش جداییناپذیر جشنها در ایران بود و تنوع فرهنگی مناطق مختلف کشور را بازتاب میداد.
امروز بسیاری از خانوادهها ناچارند جشنهای خود را بهصورت مخفیانه یا در فضاهای بسته برگزار کنند. رقص، از یک رفتار طبیعی اجتماعی، به شکلی از مقاومت فرهنگی تبدیل شده است.
دگرگونی اجتماعی؛ شادی بهمثابه کنش اعتراضی
امروزه جشنها در ایران دیگر فقط مراسم ازدواج نیستند، بلکه به میدان اعتراض خاموش تبدیل شدهاند.
انتخاب موسیقی ممنوعه، رقص مختلط یا پوشش غیرمتعارف، پیامهایی غیرمستقیم علیه تحمیل سبک زندگی حکومتی است.
نسلی که دوران شاه را تجربه نکرده، تصاویر آن دوره را نه بهعنوان نوستالژی سیاسی، بلکه بهعنوان نماد زندگی ازدسترفته بازخوانی میکند.
میان گذشته و حال؛ جامعه ایران چه چیزی را از دست داد؟
مقایسه جشنها در ایران در دوران شاه و امروز، نشان میدهد چگونه سیاست میتواند حتی خصوصیترین لحظات زندگی مردم را تحت کنترل بگیرد.
اگر جشنها در گذشته نماد فرهنگی زنده و پویا بودند، امروز به آیینهایی محدود و کنترلشده بدل شدهاند.
با این حال، جشنها همچنان یکی از آخرین سنگرهای حفظ انسانیت و شادی در جامعه ایران باقی ماندهاند.
