فهرست مطالب
در حالی که شهروند ایرانی برای تأمین نیازهای روزمره خود در سایه تورمی افسارگسیخته تلاش میکند، پلتفرمهای فروش دیجیتال در سالهای اخیر به عنوان تنها راه تنفس در بازارهای داخلی تهران و شهرهای بزرگ قد علم کردهاند. بر اساس آخرین گزارشهای مرکز توسعه تجارت الکترونیکی ایران (تتکا)، این بخش با وجود سیطره امنیتی شدید بر فضای سایبری که مانع روان بودن معاملات شده و جاهطلبیهای کارآفرینان جوان را محدود میکند، شاهد جهشی در اعتماد عمومی به عنوان جایگزینی برای بازارهای سنتی فرسوده بوده است.
براى اطلاعات بيشتر :
نرخ تحریمهای اعمالشده علیه ایران در سه سال گذشته
ارقام منعکسکننده واقعیت تجارت الکترونیک در ایران
آمارهای رسمی، علیرغم تلاش برای زیباسازی چهره واقعیت، افزایش چشمگیری را در حجم معاملات نشان میدهند، بهطوری که دادهها حاکی از آن است:
- ارزش کل معاملات تجارت الکترونیک در ایران سالانه از مرز ۱۲۰۰ هزار میلیارد تومان فراتر رفته است.
- بیش از ۸۰٪ کاربران از پلتفرم “دیجیکالا” به عنوان درگاه اصلی خرید خود استفاده میکنند.
- بیش از ۱۲۰ هزار اینماد (نماد اعتماد الکترونیکی) برای فروشگاههای نوپا صادر شده است، اما نیمی از آنها به دلیل نوسانات ارز با خطر تعطیلی مواجه هستند.
موانع ساختاری پیش روی بازار دیجیتال
شکوفایی تجارت الکترونیک در ایران به معنای هموار بودن مسیر نیست؛ یک تحلیلگر منتقد به وضوح میبیند که چگونه سیاستهای “اینترنت ملی” باعث خفگی این بخش میشود. فیلترینگ مداوم پلتفرمهای اجتماعی مانند “اینستاگرام” منجر به از دست رفتن هزاران شغل در حوزه تجارت الکترونیک در ایران شده است، چرا که مشاغل خانگی کوچک برای دسترسی به مشتریان به این پلتفرمها وابسته بودند.
علاوه بر این، تحریمهای بینالمللی تنها مانع نیستند، بلکه “سرطان بوروکراسی” داخلی و انحصار نهادهای نزدیک به قدرت بر زیرساختهای پرداخت دیجیتال، رقابت را برای شرکتهای نوپای مستقل (استارتاپها) تقریباً غیرممکن کرده است.
آینده تجارت الکترونیک در ایران میان سندان و چکش
نمیتوان از پیشرفت واقعی در تجارت الکترونیک در ایران سخن گفت بدون اینکه مسئله شفافیت مالی و فراهم کردن اینترنت آزاد و پایدار حل شود. جوانان ایرانی دارای مهارتهای فنی بالایی هستند، اما با دیواری از قوانین محدودکننده برخورد میکنند که سعی دارد فضای دیجیتال را در خدمت برنامههای سیاسی تنگنظرانه قالببندی کند.
ادامه این رویکرد به معنای آن است که تجارت الکترونیک در ایران همچنان در یک چرخه باطل باقی خواهد ماند؛ جایی که ارقام به دلیل تورم و کاهش ارزش پول ملی به طور ظاهری افزایش مییابند، در حالی که قدرت خرید واقعی مصرفکننده دیجیتال هر روز کمتر میشود.
