فهرست مطالب
در سه سال اخیر، همزمان با گسترش اعتراضات مردمی، اهمیت گزارشهای حقوق بشری در ایران به یکی از معدود ابزارهای ثبت واقعیت در برابر دستگاه انکار حکومتی تبدیل شده است. در حالی که روایت رسمی تلاش میکند خشونت را «کنترل امنیتی» جلوه دهد، دادهها و آمارهای میدانی تصویری کاملاً متفاوت ارائه میدهند.
ارقام چه میگویند؟ تصویر آماری سرکوب
بر اساس دادههای گردآوریشده از گزارشهای میدانی و شهادتهای مستقیم:
- طی سه سال گذشته، هزاران نفر در جریان اعتراضات بازداشت شدهاند.
- تنها در یک موج اعتراضی، گزارشها از صدها کشته و هزاران زخمی حکایت دارد.
- بیش از ۶۰ درصد بازداشتشدگان را جوانان زیر ۳۰ سال تشکیل میدهند.
- دهها پرونده مستند از شلیک مستقیم به معترضان غیرمسلح ثبت شده است.
این آمارها نشان میدهد که سرکوب، نه استثنا بلکه یک سیاست ساختاری بوده است؛ موضوعی که اهمیت گزارشهای حقوق بشری در ایران را دوچندان میکند.
شهادتهای عینی؛ مکمل آمارهای سرکوب
یکی از ارکان اصلی اهمیت گزارشهای حقوق بشری در ایران، تلفیق عدد و روایت است. شهادت شهروندانی که از شلیک مستقیم، حضور نیروهای مسلح در پشتبامها و جلوگیری از امدادرسانی سخن میگویند، نشان میدهد که ارقام خشک آماری، پشتوانهای عینی دارند.
براى اطلاعات بيشتر :
بیماریهای قلبی در ایران؛ قاتل اول در سایه فشارهای معیشتی
در دهها مورد مستند، مجروحان از مراجعه به مراکز درمانی منع شده یا تحت نظارت امنیتی قرار گرفتهاند؛ رفتاری که بر اساس معیارهای بینالمللی، مصداق نقض فاحش حقوق بشر است.
الگوی تکرارشونده؛ از خیابان تا بیمارستان
تحلیل دادهها نشان میدهد اهمیت گزارشهای حقوق بشری در ایران صرفاً در ثبت حوادث خیابانی نیست. طی سه سال گذشته:
- دهها پزشک و کادر درمان به دلیل مداوای معترضان تحت فشار قرار گرفتهاند.
- گزارشهایی از بازداشت در بیمارستانها و انتقال اجباری مجروحان وجود دارد.
- قطع اینترنت در مقاطع حساس، بهطور متوسط چندین روز در هر موج اعتراضی ادامه داشته است.
این الگوها نشان میدهد که سرکوب، چندلایه و هماهنگ اجرا شده است.
چرا گزارشهای حقوق بشری برای آینده ایران حیاتیاند؟
- مبنای پیگرد حقوقی عاملان سرکوب در آینده خواهند بود.
- امکان شناسایی زنجیره فرماندهی را فراهم میکنند.
- حافظه جمعی جامعه را در برابر فراموشی اجباری حفظ مینمایند.
بدون این گزارشها، اعداد قربانیان بهراحتی در آمارهای حکومتی «اصلاح» یا حذف میشوند.
گزارش بهمثابه ابزار مقاومت مدنی
در شرایطی که رسانههای داخلی یا خاموشاند یا همسو، اهمیت گزارشهای حقوق بشری در ایران در نقش مقاومتی آن معنا پیدا میکند. هر گزارش مستند، هزینه سرکوب را افزایش میدهد و امکان عادیسازی خشونت را از حاکمیت میگیرد.
اعداد، وقتی با روایتهای انسانی همراه میشوند، دیگر قابل انکار نیستند؛ و همین، بزرگترین تهدید برای ساختار سرکوب است.
در نهایت، اهمیت گزارشهای حقوق بشری در ایران را باید در پیوند میان «عدد، شهادت و تاریخ» دید. این گزارشها نهتنها روایت رسمی را به چالش میکشند، بلکه پایههای عدالت آینده را نیز شکل میدهند.
در کشوری که حقیقت هدف سرکوب است، ثبت آن خود شکلی از مبارزه سیاسی محسوب میشود.
