فهرست مطالب
در پایان دسامبر ۲۰۲۵، اعتراضات اقتصادی در ایران وارد روزهای متوالی شد و شهرهای بزرگ از جمله تهران، اصفهان، مشهد، همدان، زنجان و قشم صحنه تظاهرات گسترده علیه کاهش قدرت خرید و افزایش هزینههای زندگی بودهاند. این اعتراضات بهویژه از سوی بازاریان، فروشندگان و کسبوکارهای کوچک آغاز شد و بهسرعت دامنهاش به طبقات دیگر جامعه گسترش یافت.
براى اطلاعات بيشتر :
اعتراضات در ایران در مسیر انقلاب؛ وقتی اقتصاد فرو میپاشد
سقوط تاریخی ریال و شاخصهای اقتصادی
ارزش ریال ایران در بازار آزاد به سطوح بیسابقهای سقوط کرد؛ نرخ تبدیل حدود ۱,۴۲ میلیون ریال تا ۱,۳۸ میلیون ریال برای هر دلار آمریکا گزارش شده که نسبت به حدود ۴۳۰ هزار ریال در سال ۲۰۲۲ یک سقوط تاریخی را نشان میدهد.
این افت شدید ارز، باعث افزایش فشار تورمی و گرانی شدید کالاها و خدمات شده است. بر اساس آمار مرکز آمار ایران:
- نرخ تورم سالانه در دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۴۲.۲٪ بوده است.
- قیمت مواد غذایی نسبت به سال گذشته حدود ۷۲٪ افزایش یافته است.
- قیمت کالاهای بهداشتی و درمانی نیز نزدیک به ۵۰٪ افزایش پیدا کردهاند.
ریشههای اعتراضات اقتصادی در ایران
دلایل اصلی این اعتراضات اقتصادی در ایران عبارتاند از:
- سقوط ارزش ریال که هزینه واردات کالاهای اساسی را افزایش داد و قدرت خرید شهروندان را تضعیف کرد.
- تورم بالا که باعث شده خانوارها فشار مالی شدیدی را تجربه کنند، خصوصاً برای خرید مواد غذایی و دارو.
- افزایش قیمت انرژی، بهویژه بنزین در روزهای اخیر که هزینههای حملونقل و زندگی را بیشتر کرد.
این اعتراضات در اصل با تجمع کسبه در بازار تلفن همراه و بازار بزرگ تهران آغاز شد و سپس به سایر نقاط شهرها کشیده شد. در برخی مناطق، معترضان شعارهایی علیه مسئولان اقتصادی و دولت سر دادند.
واکنشهای رسمی و تلاش برای مدیریت بحران
مسؤولان جمهوری اسلامی برای کاهش تنشها اقدام به چند حرکت کردند:
- رئیسجمهور مسعود بزشکیان تأکید کرد که دولت باید به «مطالبات مشروع» معترضان گوش دهد و گفتگو با نمایندگان آنها را در دستور کار قرار دهد تا پاسخگو باشد.
- همچنین در سطح اقتصادی، ریاست بانک مرکزی تغییر کرد و عبدالنصر همتی، وزیر سابق اقتصاد، بهعنوان رئیس جدید بانک مرکزی انتخاب شد تا مسئولیت کنترل تورم و تثبیت نرخ ارز را بر عهده بگیرد.
این اقدامات در حالی انجام میشود که تورم بیش از ۴۰٪ اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داده و سقوط ارزش ریال و افزایش هزینههای زندگی را شدت بخشیده است.
پیامدهای اجتماعی و سیاسی اعتراضات
این اعتراضات نه فقط یک بحران اقتصادی بلکه یک فراز اجتماعی–سیاسی در ایران تلقی میشود، زیرا:
- حتی بازاریان سنتی که معمولاً از حامیان حکومت بودهاند، وارد عرصه اعتراض شدهاند.
- شعارها در برخی تجمعات فراتر از موضوع اقتصادی رفته و به انتقاد از عملکرد نهادهای مختلف رسیده است.
اگرچه مقامات تلاش دارند با گفتوگو و اصلاحات اقتصادی شرایط را آرام کنند، اما اعتراضات اقتصادی در ایران نشان میدهد که نارضایتی عمومی از فشارهای اقتصادی بهمیزان قابلتوجهی افزایش یافته و میتواند پیامدهای گستردهتری در آینده داشته باشد.
