فهرست مطالب
بر اساس گزارشهای میدانی منتشرشده در خبرگزاری «ایرنا» و پژوهشهای مردمشناسی دانشگاه زاهدان، استانهای جنوبشرقی ایران هر سال با فرارسیدن ماه روزهداری، سنتهای ریشهدار خود را زنده میکنند.
در این منطقه دور از مرکز، جایی که جامعهای متنوع با اکثریت اهل سنت در کنار دیگر گروهها زندگی میکنند، آداب و رسوم رمضان در سیستان و بلوچستان جلوهای روشن از هویت فرهنگی و همبستگی اجتماعی است؛ آن هم در شرایطی که استان در سال ۲۰۲۶ همچنان با چالشهای اقتصادی و کمبودهای توسعهای روبهروست.
آغاز ماه رمضان در سیستان و بلوچستان
یکی از ویژگیهای مهم آداب و رسوم رمضان در سیستان و بلوچستان روحیه جمعی و مشارکتی آن است. چند روز پیش از آغاز ماه رمضان، خانهها و مساجد تمیز میشوند و خانوادهها به تهیه اقلام ضروری میپردازند.
در شهرهایی مانند زاهدان و چابهار و همچنین در روستاهای دورافتاده، رمضان به فرصتی برای همدلی تبدیل میشود. خانوادههایی که وضعیت بهتری دارند، بستههای غذایی برای نیازمندان آماده میکنند؛ اقدامی مردمی که بیش از هر چیز بر شبکههای اجتماعی محلی تکیه دارد.
براى اطلاعات بيشتر :
سسيستان و بلوچستان ، دلائل و شواهد
از دیگر جلوههای شاخص آداب و رسوم رمضان در سیستان و بلوچستان رسم تبادل غذا میان همسایههاست. پیش از اذان مغرب، بشقابهای برنج بلوچی، «تنورچه» و نانهای محلی میان خانهها جابهجا میشود. این سنت فقط به خویشاوندان محدود نیست و همسایهها با هر پیشینهای در آن سهیم هستند. چنین رفتوآمدی هم پیوندهای اجتماعی را تقویت میکند و هم بخشی از فشار هزینههای زندگی را کاهش میدهد.
رسوم مساجد در ماه رمضان
مساجد نیز در چارچوب آداب و رسوم رمضان در سیستان و بلوچستان نقش پررنگی دارند. نماز تراویح در مناطق سنینشین با حضور گسترده مردم برگزار میشود و سخنرانیهای دینی بر اخلاق، صبر و کمک به یکدیگر تأکید دارد. با وجود محدودیتهایی که گاه بر فعالیتهای مذهبی سایه میاندازد، جامعه محلی تلاش میکند این آیینها را حفظ کند و آن را بخشی از هویت خود بداند.
براى اطلاعات بيشتر :
عجیب ترین آداب و رسوم محلی در ایران؛ سنت هایی باورنکردنی!
نیمه ماه رمضان ، آداب ورسوم رمضان در سيستان و بلوچستان
در نیمه ماه رمضان، یکی دیگر از جلوههای مردمی آداب و رسوم رمضان در سیستان و بلوچستان دیده میشود. گروهی از کودکان با خواندن اشعار محلی درِ خانهها را میزنند و شیرینی یا هدیهای کوچک دریافت میکنند. این رسم ساده اما صمیمی، حالوهوای جشنگونهای به رمضان میدهد و خاطرات مشترکی برای نسلهای مختلف میسازد.
نقش زنان در رمضان
نقش زنان بلوچ نیز در آداب و رسوم رمضان در سیستان و بلوچستان بسیار مهم است. آمادهسازی غذاهای سنتی مانند «تباهگ» و «بت ماش» از ساعات اولیه روز آغاز میشود. بسیاری از این غذاها با مواد اولیه ساده تهیه میشوند، بهویژه در شرایطی که گرانی و محدودیت درآمد بر زندگی مردم سایه انداخته است.
در نهایت، آداب و رسوم رمضان در سیستان و بلوچستان تنها مجموعهای از آیینهای مذهبی نیست، بلکه شبکهای از ارزشهای اجتماعی همچون همیاری، مهماننوازی و پایبندی فرهنگی است. در رمضان ۲۰۲۶، این سنتها نشان میدهد که جامعه محلی با وجود مشکلات اقتصادی و فاصله توسعهای با مرکز، همچنان برای حفظ هویت و انسجام خود تلاش میکند.
