فهرست مطالب
دیگر معاملات اقتصادی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صرفاً موضوعی حاشیهای در گزارشهای تحریمی یا تحقیقات رسانهای نیست، بلکه به هسته اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده است. بر اساس برآوردهای تحلیلگران مستقل، سهم سپاه پاسداران از اقتصاد ایران به حدود ۴۰ درصد از فعالیت اقتصادی کشور میرسد؛ رقمی که از بسیاری از بخشهای دولتی و خصوصی از نظر نفوذ و قدرت مالی فراتر رفته است.
اقتصاد سپاه پاسداران خارج از نظارت دولت
معاملات اقتصادی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نمونهای آشکار از یک اقتصاد موازی است که خارج از نظارت پارلمان و نهادهای رسمی دولت فعالیت میکند. بر اساس تحلیلهای مراکز پژوهشی، دخالت سپاه در اقتصاد باعث شکلگیری مدلی موسوم به «اقتصاد مقاومتی» شده است؛ مدلی که در عمل به افزایش فعالیتهای غیرشفاف و تمرکز قدرت اقتصادی منجر شده و بنا بر برخی برآوردها، سپاه بر حدود یکسوم تولید ناخالص داخلی ایران تسلط دارد.
براى اطلاعات بيشتر :
تأثیر خیزش کنونی ایران بر اقتصاد؛ نشانههای فروپاشی مالی نظام
این شبکه اقتصادی از طریق نهادها و شرکتهایی اداره میشود که عملاً از حسابرسی دیوان محاسبات مصون هستند و فعالیتهای خود را با عناوینی چون «امنیت ملی» توجیه میکنند. به این ترتیب، سیطره سپاه پاسداران بر اقتصاد ایران به یک واقعیت ساختاری بدل شده است.
شرکتهای سپاه پاسداران؛ پوششهای تجاری با نامهای غیرنظامی
شرکتهای وابسته به سپاه پاسداران در قالب شبکهای پیچیده از شرکتهای صوری، صندوقهای سرمایهگذاری و مؤسسات بهظاهر خیریه فعالیت میکنند. این شرکتها در بخشهای کلیدی زیر حضور گسترده دارند:
- نفت و گاز
- مخابرات
- ساختوساز و زیرساخت
- معدن
- بنادر و حملونقل دریایی
قرارگاه سازندگی «خاتمالانبیاء» بهعنوان بازوی اصلی اقتصادی سپاه، هزاران قرارداد کلان دولتی را بدون مناقصه شفاف در اختیار گرفته و به نماد امپراتوری اقتصادی سپاه پاسداران تبدیل شده است؛ امپراتوریای که عملاً بخش خصوصی را از میدان خارج کرده است.
معاملات اقتصادی سپاه پاسداران
بخش قابلتوجهی از معاملات اقتصادی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دور از چشم افکار عمومی انجام میشود، بهویژه در حوزه انرژی و صادرات غیررسمی. گزارشهای تحقیقی نشان میدهد ارزش برخی از این معاملات به حدود ۳ میلیارد دلار میرسد، از جمله قراردادهای زیرساختی با شرکتهای خارجی، بهویژه شرکتهای چینی.
در بخش نفت، که منبع اصلی درآمد کشور است، تحلیلها حاکی از آن است که سپاه پاسداران بر نزدیک به ۵۰ درصد صادرات نفت ایران کنترل دارد؛ رقمی معادل بیش از ۵۰ میلیارد دلار درآمد سالانه که مستقیماً به تقویت قدرت اقتصادی و سیاسی این نهاد منجر میشود.
سپاه پاسداران و تحریمهای بینالمللی؛ اقتصاد دور زدن
بر خلاف انتظار، تحریمها نهتنها سپاه را تضعیف نکرده، بلکه جایگاه آن را تقویت کردهاند. نقش سپاه پاسداران در اقتصاد ایران در دوران تحریم پررنگتر شده، زیرا این نهاد توانایی فعالیت در شبکههای غیررسمی و پنهان را دارد.
بر اساس گزارشها، سپاه از:
- شرکتهای پوششی در خارج
- حسابهای مالی غیرمستقیم
- شبکههای منطقهای قاچاق
برای دور زدن تحریمها استفاده میکند. حتی گزارشهایی وجود دارد که نشان میدهد سپاه بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ حدود ۱ میلیارد دلار از طریق ارزهای دیجیتال جابهجا کرده است.
فساد اقتصادی در ایران؛ چه کسی سود میبرد؟
در مرکز این تصویر، فساد اقتصادی در ایران بهعنوان نتیجه مستقیم تسلط سپاه پاسداران بر اقتصاد نمایان میشود. زمانی که یک نهاد نظامی همزمان تاجر، پیمانکار و بانکدار باشد، تعادل اقتصادی از بین میرود و اصلاحات واقعی ناممکن میشود.
سود معاملات اقتصادی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نه صرف بهبود معیشت مردم، بلکه صرف بازتولید قدرت و نفوذ همان شبکه بسته میشود.
معاملات اقتصادی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نشاندهنده دگرگونی خطرناک در ساختار دولت ایران است؛ جایی که اقتصاد در خدمت اسلحه قرار گرفته، نه برعکس. تا زمانی که سیطره سپاه پاسداران بر اقتصاد ایران بدون نظارت و پاسخگویی ادامه یابد، هرگونه سخن از اصلاح اقتصادی، شعاری توخالی باقی خواهد ماند و شهروند ایرانی، بازنده اصلی این معادله خواهد بود.
