فهرست مطالب
بیماریهای روانی در ایران به یکی از خطرناکترین بحرانهای اجتماعیِ نانوشته تبدیل شده است؛ بحرانی که در سایه وخامت اوضاع اقتصادی، فشارهای معیشتی و نبود سیاستهای شفاف درمانی، هر روز عمیقتر میشود. با وجود تلاش برای کوچکنمایی این معضل، اعداد و آمارهای موجود در گزارشهای پزشکی و نهادی، واقعیتی نگرانکننده را آشکار میکند که سلامت روان جامعه ایران را در آستانه فروپاشی قرار داده است.
آمارهای رسمی؛ و واقعیتی تلختر
بر اساس برآوردهای پزشکی داخلی، بین ۲۳ تا ۲۵ درصد از جمعیت ایران به یکی از انواع بیماریهای روانی در ایران مبتلا هستند؛ یعنی حدود ۲۰ میلیون نفر. این رقم، ایران را در زمره کشورهای دارای بالاترین نرخ اختلالات روانی در منطقه قرار میدهد؛ آن هم در شرایطی که زیرساختهای درمانی تخصصی بهشدت محدود است.
دادهها نشان میدهد:
- افسردگی و اضطراب بیش از ۶۰ درصد موارد بیماریهای روانی در ایران را تشکیل میدهد.
- شیوع افسردگی در میان زنان حدود ۱٫۵ برابر مردان است.
- بیش از ۴۰ درصد مبتلایان هیچگونه درمان منظم دریافت نمیکنند؛ بهدلیل هزینهها یا انگ اجتماعی.
خودکشی، اعتیاد و خشونت؛ نشانههای فروپاشی روانی
پیامدهای بیماریهای روانی در ایران بهطور مستقیم در شاخصهای هشداردهنده اجتماعی دیده میشود:
- ثبت دستکم ۵ تا ۶ مورد خودکشی در روز بر اساس برآوردهای پزشکی و پارلمانی.
- افزایش شدید اعتیاد؛ بهطوری که شمار مصرفکنندگان مواد مخدر بیش از ۳ میلیون نفر تخمین زده میشود که بسیاری از آنها دچار اختلالات روانی تشخیصدادهنشده هستند.
- رشد خشونت خانگی که در درصد بالایی از موارد با افسردگی، فشار اقتصادی و اختلال استرس پس از سانحه ارتباط مستقیم دارد.
این شاخصها معمولاً بهصورت شفاف به افکار عمومی ارائه نمیشود، زیرا عمق شکست ساختاری در مدیریت بیماریهای روانی در ایران را نشان میدهد.
اقتصاد؛ عامل اصلی فشار روانی
نمیتوان بیماریهای روانی در ایران را از شرایط اقتصادی جدا کرد:
- بیش از ۵۰ درصد خانوارها تحت فشار مالی مستمر قرار دارند.
- تورم بالای ۶۰ درصد در سالهای اخیر، توان پرداخت هزینههای درمان روانی را از بخش بزرگی از جامعه گرفته است.
- هزینه یک جلسه رواندرمانی معادل یکچهارم تا یکسوم حداقل دستمزد ماهانه است؛ رقمی که درمان را به کالایی لوکس تبدیل کرده است.
در چنین شرایطی، رنج روانی نه درمان میشود و نه دیده؛ بلکه صرفاً تحمل میشود.
براى اطلاعات بيشتر :
قیمت میوه در ایران در سه سال گذشته و تأثیر تورم
کمبود شدید زیرساختهای درمانی
با وجود گسترش بیماریهای روانی در ایران، کشور با مشکلات جدی مواجه است:
- کمبود روانپزشک و روانشناس، با نسبت تقریبی یک پزشک به ازای هر ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر.
- تمرکز مراکز درمانی در کلانشهرها و محرومیت مناطق حاشیهای و روستایی.
- ضعف جدی برنامههای حمایت روانی در مدارس و دانشگاهها، در حالی که نرخ افسردگی در میان جوانان رو به افزایش است.
این وضعیت، امکان تشخیص و درمان زودهنگام را عملاً از بین برده است.
یکی از خطرناکترین ابعاد بیماریهای روانی در ایران، انگ اجتماعی است. بسیاری از بیماران از ترس طرد شدن یا از دست دادن شغل، بیماری خود را پنهان میکنند. این سکوت اجباری، روند درمان را مختل کرده و بحران را به بمبی اجتماعیِ زماندار تبدیل میکند.
