فهرست مطالب
در تازهترین خبر منتشرشده در سایت ایران اینترنشنال، قاسم روانبخش، نماینده حوزه انتخابیه قم در مجلس شورای اسلامی، مدعی شد که آزادی در جمهوری اسلامی حتی نسبت به آمریکا و کشورهای اروپایی بیشتر است، زیرا به گفته او مردم در ایران آزادانه عقاید خود را بیان میکنند و هیچ محدودیتی در بیان و فعالیت اجتماعی وجود ندارد. این اظهار نظر جنجالبرانگیز در ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ منتشر شد و واکنشهای گستردهای را در میان مخالفان حکومت و فعالان حقوق بشر در پی داشته است.
براى اطلاعات بيشتر :
تهدید خبرنگاران بیبیسی فارسی؛ سرکوب رسانه فراتر از مرزها
این گزارش از ایران اینترنشنال به بررسی ادعای آزادی در جمهوری اسلامی میپردازد که توسط یکی از نمایندگان مجلس در ایران مطرح شد، در تهران در تاریخ ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ و در قالب اظهاراتی رسانهای منتشر گردید.
ادعای آزادی در جمهوری اسلامی و واکنشها
روانبخش در سخنان خود تاکید کرد که برخلاف ادعاهای کشورهای غربی درباره سرکوب آزادیها، در ایران مردم در «فضای فیزیکی و مجازی» آزادی دارند. او حتی به انتقاد از سیستم آموزشی غرب پرداخت و گفت که در آمریکا و اروپا استادانی به دلیل حمایت از موضوعات خاص از دانشگاه اخراج میشوند، در حالی که در ایران چنین محدودیتی وجود ندارد.
این ادعا اما به شدت مورد نقد قرار گرفته است، به ویژه از سوی گروههای حقوق بشری و روشنفکران مخالف جمهوری اسلامی. فعالان حقوق بشر میگویند که وضعیت آزادی بیان در ایران بر اساس گزارشهای متعدد بینالمللی و شهادت هزاران معترض و روزنامهنگار، هیچ شباهتی به آنچه روانبخش مطرح کرده، ندارد. این منتقدان معتقدند که سانسور، بازداشت فعالان سیاسی، روزنامهنگاران و سرکوب اعتراضات خیابانی، نمایشی از فقدان واقعی آزادی است.
واقعیت آزادی در جمهوری اسلامی
اگرچه نماینده مجلس ایران تصویر روشنی از آزادی در جمهوری اسلامی ارائه داده، اما شواهد میدانی چیز دیگری را نشان میدهد. در سالهای اخیر، اعتراضات گستردهای در شهرهای مختلف ایران رخ داده است؛ اعتراضاتی که در پی بازداشت معترضان، برخورد با فعالان اجتماعی و محدودیتهای اینترنتی، به شدت سرکوب شدهاند. گزارشهای متعدد از بازداشت روزنامهنگاران و فعالان حقوق بشر، بیانگر وجود محدودیتهای گسترده در عرصه آزادی بیان و رسانه در ایران است.
سازمانهای بینالمللی حقوق بشر بارها به نقض آزادیهای اساسی در ایران اشاره کردهاند؛ از جمله بازداشتهای خودسرانه، محدودیت شدید فعالیت خبرنگاران مستقل، و ممنوعیتهای مشارکت سیاسی برای احزاب و گروههای مخالف دولت. این موارد برخلاف آن چیزی است که روانبخش در ادعای خود بیان داشته است.
آزادی اینترنت و رسانهها در ایران
یکی از مهمترین شاخصهای سنجش آزادیها در هر کشور، وضعیت آزادی رسانه و اینترنت است. در ایران دسترسی به بسیاری از سایتها و شبکههای اجتماعی محدود یا فیلتر است و گزارشهایی از پایش گسترده اینترنت و کنترل فعالیتهای آنلاین وجود دارد. این وضعیت طبق گزارشهای منابع مستقل، از جمله گزارشهای دیدهبانهای بینالمللی، نشاندهنده محدودیتهای واقعی در فضای مجازی است که در سخنان آزادی در جمهوری اسلامی نادیده گرفته شده است.
علاوه بر این، روزنامهنگاران و کاربران شبکههای اجتماعی که مطالب انتقادی درباره حکومت منتشر میکنند، اغلب با احضار به نهادهای امنیتی، بازداشت و حتی محاکمه مواجه میشوند. چنین رویدادهایی که به دفعات در سالهای اخیر گزارش شدهاند، نشاندهنده تضاد آشکار با ادعای نماینده قم درباره وجود آزادی بیان است.
مقایسه با وضعیت آزادی در غرب
روانبخش در سخنان خود به مقایسه وضعیت ایران با آمریکا و کشورهای اروپایی پرداخته و گفته که در غرب فعالان و استادان دانشگاهی به دلیل عقاید خود اخراج میشوند. این ادعا اما نادیده گرفتن نظام حقوقی و قانونی موجود در بسیاری از کشورهای غربی است که از آزادی بیان و فعالیت علمی بر اساس قوانین اساسی خود حمایت میکنند. در بسیاری از این کشورها، آزادی رسانه و اعتراضهای مسالمتآمیز تضمین شده و محدودیتها عمدتاً مربوط به رعایت چارچوبهای قانونی و جلوگیری از انتشار خشونتآمیز یا تهدیدآمیز اطلاعات است.
در مقایسه، در ایران گزارشهای مستند متعددی از محدودیت در نشر اخبار، بازداشت فعالان، و کنترل شدید دستگاههای امنیتی در فعالیتهای رسانهای و مدنی منتشر شدهاند که نشان میدهند ادعای آزادی در جمهوری اسلامی نه تنها در سطح جامعه پذیرفته نیست، بلکه بسیاری آن را نوعی تبلیغ سیاسی میدانند.
براى اطلاعات بيشتر:
خشونت علیه زندانیان در ایران؛گزارش از نقض سیستماتیک حقوق بشر
واقعیت یا تبلیغ؟
ادعای نماینده قم در خصوص آزادی در جمهوری اسلامی که در سایت ایران اینترنشنال منتشر شد، با واکنشهای بسیاری از سوی فعالان حقوق بشر و مخالفان نظام مواجه است. این ادعا، در حالی مطرح میشود که گزارشهای مستقل و شهادتهای میدانی نشان میدهند که محدودیتهای جدی در آزادی بیان، رسانه، و فعالیتهای اجتماعی در ایران وجود دارد. بنابراین، این اظهارات را میتوان بیش از آنکه یک تحلیل واقعی از وضعیت آزادیها باشد، نوعی موضع دفاعی و تبلیغی دولت دانست که با واقعیتهای ثبتشده در تضاد است.
در نهایت، تا زمانی که آزادیهای اساسی شامل آزادی بیان، رسانه، و مشارکت مدنی به صورت کامل و بیقید و شرط در ایران برقرار نشود، ادعای آزادی در جمهوری اسلامی همچنان موضوعی مورد مناقشه و نقد باقی خواهد ماند.
